Fréttir

Fjöruverðlaunin afhent

Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvenna, voru afhent í Iðnó í dag á konudaginn, sunnudaginn 23. febrúar 2014. Verðlaunin eru veitt í þremur flokkum og þau hlutu að þessu sinni þær Lani Yamamoto fyrir barnabókina Stína stórasæng, Þórunn Erlu- og Valdimarsdóttir fyrir skáldsöguna Stúlka með maga og Guðný Hallgrímsdóttir fyrir einsögurannsóknina Sagan af Guðrúnu Ketilsdóttur.

Dagskráin í Iðnó í dag var tileinkuð skáldskonunni Jakobínu Sigurðardóttur. Þær Ásta Kristín Benediktsdóttir og Erna Erlingsdóttir fluttu áhugaverð erindi um verk Jakobínu og einnig ávarpaði dóttir Jakobínu, Sigríður Kristín Þorgrímsdóttir samkomuna og afhenti hún einnig verðlaunahöfum dagsins Fjöruverðlaunin. Þá var flutt tónlist sem barnabarn Jakobínu, Ingibjörg Guðlaugsdóttir, hefur samið við ljóð ömmu sinnar.

Fjöruverðlaunin voru nú veitt í áttunda sinn. Eins og áður segir eru þau veitt í þremur flokkum, fyrir barna- og unglingabækur, fagurbókmenntir og fræðibækur og rit almenns eðlis.

Í rökstuðningi dómnefnda um verðlaunabækurnar segir:

Stína stórasæng

„Myndabækur þurfa helst að vera eins og fyrirmyndarhjónaband; texti og myndir skapa saman eitthvað nýtt sem er annað og meira en summan af þessu tvennu. Í bókinni Stína stórasæng mynda texti og myndir saman órjúfanlega heild. Stína hefur komið sér ósköp vel fyrir innan þess þægindaramma sem hún hefur sett sér og hún notar hugvitið til að hún geti sífellt þrengt rammann meira. Loks er svo komið að hún er nánast óvirk. Þá er barið að dyrum …

Sagan er dæmisaga um að vinátta geti opnað nýjar dyr, aukið okkur þor og bætt heiminn, en hún er langt frá því að vera einföld eða yfirborðskennd. Myndirnar gefa henni aukna vídd, til dæmis með skírskotun í vinnuteikningar eða „blueprint“ af tækjum og tólum, uppfinningar sem geta bæði fangað okkur og frelsað. Bókin er óvenju falleg, ljúf og vönduð að allri gerð og er kærkomin viðbót í íslenska myndabókaflóru.“

Stúlka með maga – skáldættarsaga:

„Í þessari skáldættarsögu leiðir Þórunn Erlu- og Valdimarsdóttir lesendur aftur í tímann og segir af ættingjum sínum og fólki sem þeim tengist. Hún skrifar í orðastað móður sinnar, sem sér lengra en nef hennar nær, bæði fram í tímann og aftur í aldir. Rödd sögukonunnar er sterk og frumleg, eins og sagan sjálf, hæðin þegar það á við, en líka elsku- og huggunarrík.

Það er mikill stráksskapur í textanum og stíllinn er fagur og töfrum slunginn. Höfundurinn fjallar um ætt sína af skilningi og ást þess sem veit að hjörtum mannanna svipar saman. Enginn fer í gegnum lífið án þess að upplifa sitthvað fallegt og gott – og, eins og segir í Stúlku með maga: „Enginn sleppur við angist og sviða“. Þórunn sýnir að þótt hverri manneskju sé ef til vill afmörkuð stund, þá geta pappírar úr járnskápum afkomendanna reynst afar notadrjúgir okkur hinum.“

Sagan af Guðrúnu Ketilsdóttur – einsögurannsókn á ævi 18. aldar vinnukonu:

„Bókin er ítarleg útlegging á texta frá 19. öld sem jafnvel er talinn elsta varðveitta sjálfsævisaga íslenskrar alþýðukonu. Textabrotið sjálft er aðeins fjórar blaðsíður í litlu broti og virðist við fyrstu sýn ákaflega sundurlaust. Með þrautseigju hefur Guðný Hallgrímsdóttir safnað saman úr mörgum áttum heimildum um fólk og staði sem koma við sögu. Henni tekst það sem í byrjun gæti virst ómögulegt: að draga upp nokkuð samfellda mynd af ævi Guðrúnar, umhverfi og samferðamönnum, úr þeim sérkennilega efnivið sem sjálfsævisagan er. Sjálfsævisagan umbreytist úr illskiljanlegu rausi í átakasögu og veitir sjaldgæfa innsýn í líf alþýðukonu á 18. öld og fyrri hluta þeirrar nítjándu.

Með vinnslu Guðnýjar á ólíkum heimildum tengdum textabrotinu birtist lesandanum frásögn af skrykkjóttri lífsgöngu í skugga móðuharðinda þar sem Guðrún Ketilsdóttir glímir m.a. við fátækt, ágenga karlmenn og erfiða húsbændur. Hún upplifir einnig hamingjustundir á flakki sínu í vinnumennsku, m.a. á grasafjalli í Mývatnssveit, og tekst að ávinna sér virðingu fólks með dugnaði og heiðarleika. Gæfan er hins vegar fallvölt og við heyrum jafnframt hvernig Guðrún missir flest allt frá sér og er sem gömul kona aðeins „skrattans kerlingin hún Guðrún Ketilsdóttir“.

Þáttur kvenna, ekki síst alþýðukvenna, í íslenskri söguritun hefur jafnan verið rýr. Guðný sýnir hvernig hægt er að gera áhugaverða sögu úr heimild sem virðist harla brotakennd og hafði af mörgum fyrri fræðimönnum verið talin lítils virði.“

Dómnefndir fjöruverðlaunanna:

Fagurbókmenntir:

Sigríður Stefánsdóttir, þjóðfélagsfræðingur og verkefnastjóri hjá Akureyrarbæ
Þórunn Hrefna Sigurjónsdóttir, bókmenntafræðingur og rithöfundur
Guðrún Birna Eiríksdóttir, bókmenntafræðingur og kennari

Fræðibækur og rit almenns eðlis:

Kristín Loftsdóttir, prófessor í mannfræði við Háskóla Íslands
Þóra Ellen Þórhallsdóttir, prófessor við Líf- og umhverfisvísindadeild Háskóla Íslands
Birna Lárusdóttir, fornleifafræðingur hjá Fornleifastofnun Íslands

Barna- og unglingabækur:

Líf Magneudóttir, B.ed. og meistaranemi í íslensku
Helga Birgisdóttir, doktorsnemi í barnabókmenntum
Ragnheiður Gestsdóttir, rithöfundur og myndlistarmaður


Til baka



Senda Senda Prenta Prenta Senda á Facebook

Leitað að verki

Höfundur:
Ritverk:


Skipta um leturstærð


Tungumál