Svuntustrengur

Sigurlín Bjarney Gísladóttir.

Nykur, 2009

Furður hversdagsleikans

Það ríkja undarleg litabrigði í bók Sigurlínar Bjarneyar Gísladóttur, Svuntustrengur. Bókin er safn smáprósa, örsagna og smásagna og þar skiptast á bjartar stundir og myrkraverk með ákaflega skemmtilega andstyggilegum perralegum undirtónum, og svo er nokkuð um gráa tóna í bland. Yfir öllu sveiflast svo hvítar svuntur, ef ritdómara leyfist að nýta sér lýsingu aftaná kápu.

Sigurlín hefur áður sent frá sér prósasafn, Fjallvegir í Reykjavík (2007). Sú bók var einstaklega skemmtileg og teiknaði upp bráðskondna mynd af borgarlandslaginu. Í Svuntustreng er ekki að finna samskonar heildarmynd (utan svuntustefið, sem er þó aðallega í fyrri hluta) sem kannski gerir það að verkum að þær sögur sem ganga ekki alveg upp virka óþarflega veikar. Á hinn bóginn er mikið af flottum og fyndnum prósum sem gera bókina fyllilega lestursins virði.

Svuntustrengur skiptist í tvo hluta. Í þeim fyrri eru styttri prósar, smámyndir af ýmsu tagi, bernskuminningar og vangaveltur eins og „Rif úr síðu minni”, en þar lýsir sögukona því yfir að hana vanti rjóðan mann sem segir sögur og spilar á harmóníku. Og hún tekur rif úr síðu sinni og hrópar: „„Guð, gefðu mér mann!”” Þó þessi viðsnúningur kynhlutverka sé ekkert endilega gasalega frumlegur þá nær hann skemmtilega skondnum slagkrafti í kómískum lýsingum líkt og þegar sögukona ætlar að sveifla rifinu „eins og slöngu”, sem kallar fram óvænta sýn á slönguvað og kúreka að eltast við kálfa.

Þessar örsögur eða prósaljóð eiga það sameiginlegt að bregða skemmtilegum furðusvip á hversdagsleikann, en það er einmitt nokkuð sem Sigurlín lét svo vel í Fjallvegunum. Annað dæmi, með svuntum, er sagan „Að fjúka í frelsinu” en þar veina svunturnar „undan fjötrunum, handjárnaðar við snúrurnar.” Þær eru „vængjaðar tilviljun vindanna. Vilja sjá heiminn úr fjarlægð og svífa inn í himininn sem þær geta ekki munað hvar byrjar og endar.” Og „þær hvísla sín á milli brugguðum ráðum og sannfæra klemmurnar um flóttaleið. Því glæpur þeirra er fyrir löngu fokinn úr þeim og þær muna ekki hvað þær gerðu.”

Í síðari hlutanum er að finna lengri sögur. Sú fyrsta, „Þjóðvegur eitt”, slær verulega andstyggilegan tón sem getur ekki annað en hrist hressilega uppí lesanda. Sagan vann glæpasmásagnasamkeppni Hins íslenska glæpafélags árið 2006, en hún lýsir vörubílsstjóra sem hatast út í konur sem hann kallar jússur. Eitt af því sem gerði Fjallvegina einmitt svo skemmtilega var hversu vel Sigurlín tekst þar að skapa karlmannsrödd - ekkert endilega ‘trúverðuga’ karlmannsrödd, heldur einmitt skemmtilega stórkarlalega og ýkta með hæfilegum rembingi. Síðasta sagan í þessari bók er líka sögð af karlmanni, bónda á einbýli sem er vel nettengdur og tæknivæddur en ákveður að leika skrýtinn einbúa fyrir blaðamann. Sagan byrjar virkilega vel með skondnum lýsingum á samskiptum milli bóndans, tilgerðarlegs blaðamanns og fremur þreytandi ljósmyndara, en nær ekki alveg lendingu. Á milli þessara sagna eru svo þrjár verulega flottar, ég hafði sérlega gaman af bréfasögunni „Í nótt ætla ég að forðast ískrið i hliðinu og klifra yfir girðinguna”, en þar sendir Sigga nokkur bréf til óþekkts lesanda og lýsir flótta um Ísland, væntanlega eftir að hafa framið glæp. Lesandi fær þó ekki að vita hver glæpurinn er og getur, í kjölfar andstyggðarinnar í fyrstu sögunni, vel ímyndað sér hitt og annað slæmt. Þjóðsagnastemningin sem birtist hér og þar í Fjallvegunum gengur aftur í sögunum „Lyftan” (sem er full af dánu fólki) og „Í bítið”, sem segir frá einum af þessum furðulegu gönguferðum sem fólk tekst á hendur um óbyggðir, í kulda og vosbúð.

En það er sumsé engin vosbúð að lesa sögur Sigurlínar, þvert á móti þá er bókin gott dæmi um lítinn hógværan gleðigjafa í þeim æsingaslag sem jólabókaflóðið er orðið. Líkt og Fjallvegina er nauðsynlegt að nota sem vegahandbók um Reykjavík er Svuntustrengurinn fyrirtak í huggulega húslestra yfir letilega jóladaga, í bland við konfekt, koníak - og uppvask og svuntuþvotta.

Úlfhildur Dagsdóttir, desember 2009


Til baka



Senda Senda Prenta Prenta Senda á Facebook

Rennur upp um nótt
Rennur upp um nótt | 29.03.2011
Þessi ljóðabók Ísaks Harðarsonar frá 2009 er tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs í ár, en tilkynnt verður um verðlaunahafann þann 12. apríl næstkomandi. Hér er umfjöllun Úlfhildar Dagsdóttur um bókina. ...
Votlendi
Votlendi | 03.11.2010
En bókin fjallar bara um einmanaleika, sagði frænka mín þegar ég hringdi í hana. Ég var nokkuð áhyggjufull, því ég hafði nýlega sent henni skáldsöguna Votlendi, eftir þýsku skáldkonuna Charlotte Roche, en hafði láðst að athuga um hvað bleika bókin með avókadómyndinni á kápunni fjallaði. Frænka mín er rúmlega áttræð. . ...
Hjá brúnni
Hjá brúnni | 04.10.2010
Skáldsaga Kristínar Ómarsdóttur, Hjá brúnni, er svo hlaðin táknum að það er ákaflega freistandi að reyna að lesa hana sem lykilsögu og þá sérstaklega útfrá þeim hluta hennar sem fjallar um kúgun stjórnvalda og óttan við listina. ...
Þegar kóngur kom | 19.03.2010
Rithöfundurinn og sögukennarinn Helgi Ingólfsson hefur sent frá sér skáldverkið Þegar kóngur kom. Þetta er vissulega athyglisverð bók fyrir ýmissa hluta sakir. Þannig er gengið frá málum að látið er sem sú persóna sem lætur okkur söguna í té sé höfundur bókarinnar en svo er þó ekki og raunar er sú persóna hin eina í bókinni sem er skálduð. ...
Vormenn Íslands | 19.03.2010
Birgir Thorlacius var moldrík senditík útrásarvíkinga, hann fékk á sig dóm fyrir að stela fé af Barnaspítalanum og sinnir nú samfélagsþjónustu á elliheimili. Hann er að deyja úr lungnakrabba. ...
Svörtuloft | 19.03.2010
Kona er barin til ólífis á heimili sínu á Kleppsvegi, maður hverfur á gönguferð við Svörtuloft í þjóðgarðinum á Snæfellsnesi, drykkjumaður heldur eldri manni föngnum og ráðgerir að koma honum fyrir kattarnef með óvenjulegri aðferð. ...
Svuntustrengur | 19.03.2010
Það ríkja undarleg litabrigði í bók Sigurlínar Bjarneyar Gísladóttur, Svuntustrengur. Bókin er safn smáprósa, örsagna og smásagna og þar skiptast á bjartar stundir og myrkraverk með ákaflega skemmtilega andstyggilegum perralegum undirtónum, og svo er nokkuð um gráa tóna í bland. ...
Spor | 19.03.2010
Raðmorðingi gengur laus í Reykjavík. Áhugi hann virðist beinast að óvirkum alkóhólistum en þeim kemur hann fyrir kattarnef með ýmsu móti. Hugsanlega tengjast þessi morð reynslusporunum tólf sem óvirkir fíklar hafa sér til leiðbeininga á lífsins vegi. ...
Veruleikinn er verulega óstöðugur í skáldsögu Þórdísar Björnsdóttur, Sónata fyrir svefninn. Sagan er önnur skáldsaga Þórdísar, en áður hefur hún einnig skrifað ljóð og prósabók í félagi við skáldið Jesse Ball. ...
Sólstjakar | 19.03.2010
Eitt af því sem gerir bækur Viktors Arnars Ingólfssonar alltaf svo ánægjulegar aflestrar er hversu vel hann hugar að smáatriðum. ...


Leitað að verki

Höfundur:
Ritverk:


Skipta um leturstærð


Tungumál