Superman: Red Son

Mark Millar.

DC Comics, 2004

Sovjéskur Súperman

Ofurhetjur myndasagnanna hafa löngum verið vinsælar og eru ofurhetjusögurnar sú tegund formsins sem er hvað sýnilegust og almennust. Ofurhetjan er al-amerísk framleiðsla, sprottin upp úr amerísku samfélagi og hugsunarhætti og er erfitt að ímynda sér að hún hefði fæðst annarsstaðar. En fólk ímyndar sér svo margt, og í fyrra kom út bók, Superman: Red Son, sem ímyndaði sér að geimfarið með Súperman hefði brotlent í USSR, en ekki USA, og drengurinn þar af leiðandi alist upp í kommúnískum anda.
Þetta er ekki svo lítil hugsun. Margir hafa bent á að Ofurhetjan er einskonar goðsaga bandaríkjamanna og komi þá væntanlega í stað aldagamalla evrópskra goðsagna. Á sama hátt er hetjuímyndin mikilvæg fyrir bandarískt samfélag, knúið áfram af einstaklingshyggju og einstaklingsframtaki. Hetjan, sem hefur sig yfir lög og reglur samfélagsins og setur sín eigin lög, er táknmynd hins ameríska draums – jafnframt því að vera afleiðing þess hvernig hann breytist í martröð, ekki gleyma því að hetjan er að berjast við glæpi og spillingu sem oftar en ekki eru afleiðing einstaklingshyggjunnar.
Það að flytja hetju hetjanna, Súperman, úr því samfélagi sem gat hann af sér, og yfir í samfélag þarsem tilvist hans er í raun ómöguleg, er því ekki lítið átak.

Rithöfundurinn Mark Millar er þegar orðin einskonar hetja sjálfur innan myndasöguheimsins. Hann er einn af þeim sem einmitt hefur hleypt nýju lífi í ofurhetjuna, á tímabili sem Warren Ellis vill meina að sé fjórða skeið hetjunnar – gullöldin stendur ca. frá 1938-1945, silfuröldin ca. frá 1954-1970, nýbylgjan er almennt talin hefjast um miðbik níunda áratugarins og fjórða skeiðið hefst á síðari hluta þess tíunda og stendur væntanlega yfir enn. (Athugið að öll þessi ártöl eru með fyrirvara, en þau eru breytileg eftir því hvaða útgáfu myndasögu-sögunnar er miðað við.)

Það sem slær lesanda, vanan ofurhetjusögum, fyrst, þegar bókin er skoðuð, er kápan, sem sýnir okkar kunnuglega hetju, nú í gráum búningi. Í stað rauðu nærbuxanna eru svartar, táknið á breiðu bringunni er hamar og sigð, rautt á svörtum grunni. Skikkjan er enn rauð, sem gerir okkur kleift að bera kennsl á manninn, auk þess sem hinn breiði kjálki er auðþekkjanlegur. Þessi óvenjulega litasamsetning – óvenjuleg fyrir ofurhetjusögur það er – setur síðan mark sitt á alla bókina, en Paul Mounts er ábyrgur fyrir henni, og á mikinn þátt í því að skapa það sérstaka andrúmsloft sem ríkir í bókinni. Teiknararnir Dave Johnson og Kilian Plunkett ná sömuleiðis að halda mikilvægu jafnvægi milli mjög hefðbundinna ofurhetjuteikninga, og hárfínna tilbrigða við þær, en ef teiknistíllinn væri ekki þekkjanlegur sem ofurhetjustíll myndi sagan missa marks.

Sagan sjálf er síðan tiltölulega fyrirsjáanleg, þó vissulega sé margt skemmtilega gert. Súperman er orðinn fullorðin unghetja á tímum Stalíns, sem lítur á hann sem arftaka sinn. Hann auglýsir ofurvald hans og ógnar Bandaríkjunum með því. Þetta veldur öfundsýki meðal fyrrum uppáhalda karlsins. Lex Luthor, sem í gegnum sögu Súpermans er hans helsti óvinur, er hér áfram í sínu hlutverki, nema nú eru þeir ekki óvinir innan Bandaríkjanna, heldur eru þetta alvöru kaldastríðsátök. Lengi vel forðast ofurmennið öll pólitísk afskipti, en að lokum gefur hann eftir og skapar hið fullkomna ríki, besta heim allra heima, hreina útópíu. Allri fátækt er eytt og allir búa við öryggi og stöðugleika – Evrópa sameinast undir hatti Sovjét en Bandaríkin neita að taka þátt og eru grimmur heimur glæpa og ofbeldis (hm.). Nema eins og allir vita er útópían alltaf að einhverju leyti dystópísk: í þessari reglu og ró og stöðugleika og öryggi vantar eitthvað, eins og til dæmis rúm fyrir átök, mótmæli, óreiðu. Og viti menn: það er Batman sem tekur að sér hlutverk vandræðagemsans, alveg eins og hann hefur náttúrulega alltaf átt kyn til.
Núnú, svo fara ýmsir atburðir að gerast sem tengjast Lex Luthor og baráttunni milli þeirra félaga, við fáum enn meiri vangaveltur um útópíur og allt endar þetta svo í anda sögu Alan Moore, Supreme, sem einmitt er myndasaga um sögu ofurhetjunnar, með Súperman sem útgangspunkt...

Þrátt fyrir að sjónarhornið sé mjög bandarískt og að höfundur hafi greinilega ekki viljað, getað eða þorað að ganga lengra með þetta ögrandi konsept, þá er engin spurning að Superman: Red Son er áhugaverð og skemmtileg saga, bæði í sjálfu sér og sem stef við ofurhetjuhefð Bandaríkjanna og þróun hennar. Pælingarnar í kringum útópíuna eru sérstaklega skemmtilegar og gott innlegg í bókmenntasögu þessa fyrirbæris.

Úlfhildur Dagsdóttir, febrúar 2004


Til baka



Senda Senda Prenta Prenta Senda á Facebook

"Þú sagðir vonandi ekkert slæmt" segir amma í hvert sinn sem ég nefni að ég hafi fjallað um bók. Neinei, svara ég, ég sagði ekkert slæmt. Stundum krosslegg ég fingurna, það verður að hlífa gamla fólkinu. ...
Nafn norsku blaðakonunnar Åsne Seierstad ætti að vera íslenskum lesendum í fersku minni eftir að þýðing á bók hennar um Bóksalann í Kabúl kom út hér á landi fyrir síðustu jól. Þar sagði frá dvöl höfundar meðal afganskrar fjölskyldu eftir fall talíbanastjórnarinnar þar í landi. ...
Buddha | 07.04.2010
Japanska myndasagan á sér heilmikla og merkilega sögu sem ástæða er til að gefa gaum nú þegar þetta sérstæða myndmálsform hefur náð mikilli útbreiðslu á vesturlöndum. ...
Það er einhver skemmtilega ævintýraleg stemning yfir sögu Nicolu Barker, Fimm mílur frá Ytri-Von. Reyndar minnir andrúmsloftið dálítið á aðrar Neon bækur bókaútgáfunnar Bjarts, eins og söguna af kínversku saumastúlkunni og belgíska ritaranum í Japan ...
Undanfarið hefur hér á Borgarbókasafninu borið mikið á evrópskum myndasögum sem gefnar eru undir merkjum SAF Comics (SAF stendur fyrir Strip Art Features). ...
Fyrir dálitlu síðan tapaði ég mér gersamlega í myndasögunni Cinderalla (Viz, 2002) eftir japanska höfundinn Junko Mizuno. Sagan er einskonar hrollvekju-erótísk útgáfa af öskubuskuævintýrinu ...
Don Kíkóti | 07.04.2010
Gjarnan er sagt að með Kíkóta hafi nútímaskáldsagan fæðst. Hún fjallaði allavega fyrst um skáldskapinn sjálfan og ímyndunaraflið þarna. ...
Superman: Red Son | 07.04.2010
Ofurhetjur myndasagnanna hafa löngum verið vinsælar og eru ofurhetjusögurnar sú tegund formsins sem er hvað sýnilegust og almennust. Ofurhetjan er al-amerísk framleiðsla, sprottin upp úr amerísku samfélagi og hugsunarhætti og er erfitt að ímynda sér að hún hefði fæðst annarsstaðar. ...
The Iron Wagon | 07.04.2010
Norski myndasöguhöfundurinn Jason (duln.) heldur áfram sigurgöngu sinni utan Norðurlanda, en nú hefur þriðja bók hans, The Iron Wagon (Jernvognen) verið þýdd á ensku. ...
Sagan hefst á Mars. Þar búa nokkrir þjóðflokkar, og meðal þeirra tveir jarðarbúar, annar þeirra heitir Gullivar... Stríð er yfirvofandi og svo virðist sem flestar þjóðirnar hafi bundist samtökum gegn einni sem þykir sérlega varhugaverð. ...


Leitað að verki

Höfundur:
Ritverk:


Skipta um leturstærð


Tungumál