Martröð

Hallveig Thorlacius.

Salka, 2008

Spennusögur fyrir unglinga eru frekar sjaldséðar í íslenskri bókaútgáfu, þ.e.a.s. frumsamdar á íslensku, en mun meira er um þýddar bækur í þessum geira. Meira hefur verið skrifað hér af sögum með yfirnáttúrulegu eða draugaívafi fyrir þennan aldurshóp og má þar nefna Garðinn eftir Gerði Kristnýju sem er nýkomin út og Draugaslóð Kristínar Helgu frá því í fyrra, báðar mjög fínar og eftirminnilegar bækur. En nú hefur Hallveig Thorlacius, sem þekkt er fyrir brúðuleikhús sitt, sent frá sér sína fyrstu bók, sem er „hreinræktuð” spennusaga og heldur ekkert verið að skafa utan af hlutunum þótt hún sé greinilega ætluð unglingum í yngri kantinum. Martröð er að mörgu leyti ögrandi verk, Hallveig hikar t.d. ekki við að fjalla um hryllilega og sársaukafulla hluti og hér eru sakamálin grafalvarleg.

Martröð segir frá Hrefnu sem er 13 ára íslenskt tökubarn frá Mexíkó, tökubarn er einmitt rétta orðið því hún er ekki löglega ættleidd heldur fann móðirin hana uppi í tré þegar hún var um þriggja ára og var henni síðan smyglað úr landi til Íslands. Þetta hljómar auðvitað ótrúlega, en er í góðu samræmi við annað í sögunni sem fer á fljúgandi fart eiginlega á fyrstu síðu og rekur síðan einn viðburðurinn annan í æsilegri atburðarás sem inniheldur meðal annars morð, eiturlyfjaviðskipti og leit Hrefnu að uppruna sínum. Sagan er í dagbókarformi, Hrefna trúir dagbókinni fyrir sínum innstu hugsunum og segir henni sögu sína, en fyrsta færslan er skrifuð í flugvél þegar hún er á leið til Mexíkó með foreldrunum. Hrefna þekkir ekki landið sem hún kemur frá, því þetta er fyrsta ferð hennar til baka, en hún kemst fljótlega að því að hún er tengdari því en hana hefði órað fyrir. Frásögn Hrefnu er einlæg og rödd hennar sannfærandi, lesandinn kynnist henni vel í gegnum trúnaðarsamtal hennar og fær skýra mynd af fjörmikilli, forvitinni og afskaplega hugrakkri stelpu með ríka réttlætiskennd. En um leið er fyrrnefndur hraði það sem helst háir sögunni, mjög miklu efni er komið fyrir í stuttri frásögn og fyrir vikið er ekki unnið nógu vel úr einstökum atriðum, það vantar undirbyggingu og ég saknaði þess oft að staldrað væri við og þræðirnir spunnir lengra. Þetta á sérstaklega við um glæpafléttuna sem er nokkuð gloppótt.

Sagan af uppruna Hrefnu og leit hennar að sjálfsmynd heillaði mig hins vegar hvað mest, ekki síst kaflarnir sem segja frá sambandi hennar við nýfundna ömmu sína. Hrefna er af indjánaættum, hún er komin af Aztekum, og þessi óvenjulega tenging gerir söguna forvitnilega og lætt er inn skemmtilegum fróðleik um þessa fornu þjóð og arfleifð hennar. Hrefna hefur aldrei haft sérstakan áhuga á þessum uppruna sínum, enda veit hún það eitt að hún fannst í fyrrnefndu tré í Mexíkó og hefur í upphafi bókarinnar ekki hugmynd um hverra manna hún er. Ef ekki væri fyrir útlitið væri hún eins og hver önnur íslensk stelpa. Sú staða hefur gjörbreyst í bókarlok og einnig viðhorf Hrefnu, en þar er líka gefið í skyn að við getum átt von á framhaldi.

Kristín Viðarsdóttir, nóvember 2008


Til baka



Senda Senda Prenta Prenta Senda á Facebook

Ljóðasafnið Flautuleikur álengdar markar aldarfjórðungs rithöfundarafmæli þýðandans Gyrðis Elíassonar, en árið 1983 sendi hann frá sér sína fyrstu bók, ljóðabókina Svarthvít axlabönd. Á þessum árum hefur Gyrðir markað varanleg spor í íslenskt bókmenntalandslag og sent frá sér tugi bóka, eigin verk og þýðingar, en þýðingastarf er mikilvægur hluti af höfundarverki Gyrðis. Þær bækur sem hann þýðir eru oft eftir áhrifavalda hans og höfunda sem standa honum nærri á einhvern hátt, og svo er einnig um Flautuleikinn, það er greinilegt að þessir flautuhljómar eiga ýmislegt skylt með tónum Gyrðis sjálfs. ...
Það hefur löngum verið hlutverk bókmennta að fjalla um samtímann eða endurspegla hann á einhvern hátt. Þannig hafa íslenskar bókmenntir undanfarinna ára komið inn á hið svokallaða góðæri (sem reyndar aðeins fáir upplifðu að einhverju ráði), efling íslensku glæpasögunnar hefur verið tengdur auknum glæpum og umfjöllun um umhverfisvernd hefur sömuleiðis verið áberandi. ...
Sólkross | 21.12.2010
Sólkross Óttars M. Norðfjörð kemur fast á hæla Hnífs Abrahams, og hefur verið kölluð sjálfstætt framhald hennar. Böndin milli bókanna eru þó lítil sem engin, nema að báðar eru spennusögur sem byggðar eru á einhverjum fræðilegum grunni sem lesendur eru hvattir til að íhuga. Skyldleiki Hnífs Abrahams við sögur Dan Browns var ljós og nokkuð tíundaður, Sólkross er á sömu línu en að þessu sinni eru leyndarmál fortíðarinnar grafin á Íslandi, nánar tiltekið á Suðurlandsundirlendinu. ...
Sjöundi sonurinn | 21.12.2010
Tíu ár eru nú liðin frá því að fyrsta skáldsaga Árna Þórarinssonar, Nóttin hefur þúsund augu, kom út. Á þessum tíma hefur hann sent frá sér átta bækur. Tvær eru skrifaðar í samvinnu við Pál Pálsson en hinar sex, sem Árni skrifar einn og óstuddur, eru í seríu þar sem Einar blaðamaður á Síðdegisblaðinu flækist í hin aðskiljanlegustu glæpamál og tekst að leysa þau á sinn hátt. Það er alltaf spurning hvernig til tekst með trúverðugleika þegar íslenskar glæpasögur eru annars vegar. Lesendur verða að geta trúað því að þeir atburðir sem bera uppi sögurnar geti í raun gerst í íslensku samfélagi. Árna hefur til þessa gengið bærilega að skrifa sögur sem reyna ekki á þolrif lesenda hvað þetta atriði varðar. Einhverjum kann þó að finnast eilítið undarlegt að einmitt þegar Einar er mættur á staðinn, í þetta sinn til Ísafjarðar, fari óhugnanleg atburðarás af stað. En um leið og maður er búinn að sætta sig við þá einkennilegu tilviljun og fyrirgefa höfundinum er sagan kominn á fulla ferð og óþarfi að velta meira vöngum yfir svona smáatriði sem flestallir glæpahöfundar verða reyndar að glíma við að einhverju leyti. ...
Ódáðahraun | 21.12.2010
Titillinn hér að ofan hefði getað verið undirtitill Ódáðahrauns, nýjustu skáldsögu Stefáns Mána. Skúrkurinn Óðinn R. Elsuson er reyndar bisnessmaður að upplagi en alltaf röngu megin við lögin. Þegar hann svo fær tækifæri til að taka þátt í nokkurn veginn lögmætum viðskiptum grípur hann það þótt ófús sé í fyrstu. Hann hefur nefnilega verið nokkuð ánægður með sig og sitt fram að þessu. Hann gengur til starfa í viðskiptageiranum af sama miskunnarleysinu (en kannski ekki sama ákafanum) og tíðkast hinum megin við línuna og er að lokum orðinn stórefnamaður. Það er svo spurning hvort hann er hamingjusamur í hinu nýja hlutverki sem góðborgari og styrktaraðili Óperunnar. ...
Ljósaskipti | 21.12.2010
Skrýmslið hefur löngum verið ákaflega vinsælt viðfangsefni skáldskapar. Það er eitthvað ómótstæðilegt við það hvernig óvættin ræðst á öll viðtekin gildi og leggur samfélagið í rúst - um stund allavega. Þannig er skrýmsið fulltrúi óreiðunnar, upplausnar sem er bæði nauðsynleg og holl. Almennt séð þykir afstyrmið þó ekki sérlega fagurt og iðulega er djúpt á hinni eðlislægu hrifningu sem þó hlýtur að vakna þegar dýrið gengur laust. Því hefur vampýran tekið að sér það hlutverk að vera helsti fulltrúi þessa ógnar-afls skrýmslisins; vampýran er bæði falleg og fín, fáguð og (kyn)þokkafull, auk þess að búa yfir þeim ákaflega vinsæla og eftirsótta eiginleika að vera ódauðleg, jafnvel handhafi eilífrar æsku. ...
Í þokunni | 21.12.2010
Það kemur ekki á óvart að saga Philippe Claudel, Í þokunni, hafi verið kvikmynduð, því bókin er sérlega myndræn og knöpp. Claudel teiknar upp lítið þorp við víglínuna í fyrri heimsstyrjöld, umhverfi þess og íbúa og leggur áherslu á stéttaskiptingu, en mörkin milli stéttanna endurspeglast að einhverju leyti í þeim mörkum lífs og dauða sem eru við víglínuna. Flestir karlmenn þorpsins eru horfnir í stríð og konurnar verða að bjarga sér eftir mætti, meðal annars með því að selja líkama sinn þeim fjölda hermanna sem ferðast gegnum þorpið í átt til víglínunnar, á leið í stríðið, og þeim sem koma til baka, mis-illa laskaðir. Víglínan spilar líka veigamikið hlutverk fyrir ungu kennslukonuna sem kemur til bæjarins eftir að fyrri kennari tapaði geðheilsunni og ungi lögreglumaðurinn, sögumaður Í þokunni, hrífst af. ...
Það er eitthvað sérstaklega dýrmætt við það bessaleyfi sem barnabækur taka sér í bulli. Hugmyndafluginu er gefinn algerlega laus taumur og fyrstu skotmörkin eru raunsæi (sem er leiðindapúki) og trúverðugleiki (sem er fúll). Hláturtaugarnar eru kitlaðar hressilega í tveimur þýddum barnabókum sem einkennast af líflegu taumleysi, Ottólína og gula kisan (Æskan, 2008) eftir Chris Riddell, breskan barnabókahöfund og myndasöguhöfund og Doktor Proktor og prumpuduftið (Mál og menning, 2008) eftir norska glæpasöguhöfundinn Jo Nesbø. ...
Martröð | 28.06.2010
Martröð segir frá Hrefnu sem er 13 ára íslenskt tökubarn frá Mexíkó, tökubarn er einmitt rétta orðið því hún er ekki löglega ættleidd heldur fann móðirin hana uppi í tré þegar hún var um þriggja ára og var henni síðan smyglað úr landi til Íslands. ...
Rökkurbýsnir | 28.06.2010
Það eru undarleg teikn á lofti, jarðskjálftar skekja byggðir og bú, dögum saman, ísbirnir ganga ítrekað á land og ókennilegur sumarhiti leikur um andlit. Slíkt getur aðeins boðað stórtíðindi, líklega ill. ...


Leitað að verki

Höfundur:
Ritverk:


Skipta um leturstærð


Tungumál