Stolnar raddir

Hugrún Hrönn Kristjánsdóttir

Mál og menning, 2009.

Fjölskylduleyndarmál í Bústaðarhverfinu

Stolnar raddir er fyrsta skáldsaga Hugrúnar Hrannar Kristjánsdóttur og samkvæmt Gegni, samskrá bókasafna, hefur ekkert annað komið út eftir hana. Ég vissi því ekkert á hverju ég átti von þegar ég hóf lesturinn. Eins og nær allar aðrar nýjar bækur sem ég hef lesið fyrir þessi jól hefst sagan á dagsetningu sem er þægileg leið til að ramma inn sögutímann. Söguhetjan, Sóllilja, fylgist með ömmu sinni koma heim og fer í framhaldi af því að rifja upp atburði sem áttu sér stað nokkrum mánuðum áður.

Sóllilja er rúmlega tvítug háskólastúdína og býr í kjallaranum hjá ekkjunni ömmu sinni. Í húsinu býr einnig dóttir hennar, sem hún eignaðist á unglingsaldri, og heyrnarlaus móðurbróðir. Sóllilja er nýbúin að fara í fóstureyðingu, er spennt fyrir eldri manni og að guggna á náminu í háskólanum. Mitt í öllu þessu fer hún að fikta í trúlofunarmynd af ömmu sinni og afa og finnur þá aðra mynd þar á bak við. Á þeirri mynd er amma hennar með ókunnum manni. Sóllilja, sem ekki veit annað en að afi hennar og amma hafi lifað í hamingjusömu hjónabandi, verður forvitin og fer að grennslast fyrir um óþekkta manninn. Inn í söguna fléttast svo fjölskylda Sóllilju, mamma hennar, stjúpi og hálfsystkini. Vinkonan Klara og miðaldra elskhuginn, Krummi, leika líka stór hlutverk. Saga Sóllilju er öðru hvoru brotin upp af sögu ömmu hennar frá því hún var ung stúlka í tilhugalífinu og síðar eiginkona og móðir.

Það er gamalkunnugt þema í bókmenntum að söguhetjan finnur mynd sem síðan verður til þess að upp vakna spurningar um leyndardóma fortíðarinnar. Hér verður fundurinn til þess að Sóllilja fer að hugsa um samband afa síns og ömmu og örlög afans, en hann lést af slysförum þegar hún var barn. Hins vegar fæst aldrei nein skýring á því af hverju aukamyndin er geymd á bak við trúlofunarmyndina. Hún er eingöngu tæki höfundar til að koma atburðarrásinni af stað.

Stolnar raddir er skemmtileg reykvísk samtímasaga. Sóllilja er hæfilega frökk og lesendur eru ekki alltaf sammála skoðunum hennar og sýn á heiminn. Hún minnir á stundum á sögupersónur bresku skáldkonunnar Lauren Henderson sem hefur m.a. skrifað bækur sem falla undir það sem Bretar (og kannski fleiri) kalla Tart Noir.

Að lokum verð ég að fá að kvarta yfir kápunni. Margumræddri trúlofunarmynd er lýst nákvæmlega í sögunni, og það oftar en einu sinni. Því finnst mér að ef nota á hana sem útgangspunkt á bókarkápu sé ekki nóg að skella þar upp einhverri svart-hvítri ljósmynd frá Getty Images. Þetta er sama umkvörtunarefnið og varðandi kápuna á bók Jónínu Leósdóttur Allt fínt ... en þú. Hvoru tveggja skemmtilegar bækur eftir vel ritfærar konur sem eiga það fyllilega skilið að útgáfan leggi metnað í að gera kápur bóka þeirra þannig að til sóma sé fyrir alla aðila.

Ingibjörg Rögnvaldsdóttir, desember 2010.


Til baka



Senda Senda Prenta Prenta Senda á Facebook

Húfulaus her
Húfulaus her | 22.12.2010
Húfulaus her jólasveina barst mér í umslagi um daginn. Umslagið er partur af „ritröð um menningu og mannlíf með ritgerðum, greinum, sögum, ljóðum og myndverkum”, segir aftan á umslaginu. Fyrsta umslagið var ljóðaumslagið Sjöund, með ljóðum eftir Gunnar Hersvein, hannað af Sóleyju Stefánsdóttur, sem hafði veg og vanda af þessari einstöku og fersku útgáfu á bókarformið. Umslagið er nefnilega ekki aðeins umbúðir heldur hluti af ritverkinu sem heftað er inn í það. Allt er þetta ákaflega skemmtilegt og sniðugt og býður höfundum upp á ýmsa leiki í máli og myndum, auk þess að gleðja lesandann voðalega því það er svo spennandi að sjá hvað kemur upp úr umslaginu hverju sinni. ...
Morð fyrir luktum dyrum
Morð fyrir luktum dyrum barst mér í umslagi um daginn. Umslagið er partur af „ritröð um menningu og mannlíf með ritgerðum, greinum, sögum, ljóðum og myndverkum”, segir aftan á umslaginu. Fyrsta verkið var ljóðaumslagið Sjöund, með ljóðum eftir Gunnar Hersvein, hannað af Sóleyju Stefánsdóttur, sem hafði veg og vanda að þessari einstöku og fersku útgáfu á bókarformið. Umslagið er nefnilega ekki aðeins umbúðir heldur hluti af ritverkinu sem heftað er inn í það. Allt er þetta ákaflega skemmtilegt og sniðugt og býður höfundum upp á ýmsa leiki í máli og myndum, auk þess að gleðja lesandann, því það er svo spennandi að sjá hvað kemur upp úr umslaginu hverju sinni. ...
Martröð millanna
Martröð millanna | 20.12.2010
Síðan íslenskar glæpasögur fóru að ryðja sér til rúms hér á landi á hafa reglulega komið upp raddir sem fordæma þessa tegund bókmennta og harma ágang hennar á góðan smekk og gengi fagurbókmennta. Í slíkri umræðu er sjaldnast gerður greinarmunur á glæpasögum, þeim er skipað saman í einn flokk, án nokkurrar meðvitundar um að reyfarar eru fjölskrúðug skepna sem gefur stundum vel af sér, stundum ekki. ...
Sjáðu svarta rassinn minn
Ég var ekki há í loftinu þegar ég byrjaði að drekka í mig íslenskar þjóðsögur og ævintýri (er það reyndar ekki enn), en þetta menningaruppeldi æskunnar er án vafa mitt mikilvægasta. Þjóðsagnaarfurinn er óþrjótandi uppspretta þekkingar og hugleiðinga og hefur nýst rithöfundum sem innblástur, nú síðast má sjá ummerki draugasagnahefðarinnar í skáldsögu Yrsu Sigurðardóttur, Ég man þig. Sú bók hefur einmitt notið mikilla vinsælda, sem segir sitt um þorsta lesenda eftir almennilegum útgáfum á þessum oft afskipta menningararfi (sem að mínu mati er margfalt merkilegri en þetta Íslendingasagnadót sem allir eru alltaf að mæra). Nokkrar myndabækur sem byggja á þjóðsagnagnægtinni hafa komið út á undanförnum árum. Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum gaf árið 2007 út sagnasafnið Vel trúi ég þessu ...
Eyru Busters
Eyru Busters | 17.12.2010
Eva er kona á sextugsaldri sem lifir friðsælu lífi í gömlu sumarhúsi á vesturströnd Svíþjóðar ásamt sambýlismanni sínum. Hún heldur lauslegu sambandi við vini sína til margra áratuga og reynir að rækta sambandið við börnin sín og barnabörn. Allt er því í föstum skorðum. Svo virðist alla vega vera, séð utan frá. Þegar hún fær fallega dagbók í afmælisgjöf frá barnabarni sínu byrjar hún nefnilega að ljúka upp Pandóruboxi fortíðarinnar ...
Ljóð af ættarmóti
„Hver erum við? / Hvar erum við? / Erum við / við?” Svona hefst eitt ljóðanna í Ljóð af ættarmóti eftir Anton Helga Jónsson. Þetta er afskaplega kunnugleg tilvistarleg spurning sem öðlast nýtt líf í þessu samhengi, því þótt ættarmótið sjálft komi aldrei til tals utan titlisins, þá er óhjákvæmilegt að lesa ljóðin í ljósi þess. Þannig verða spurningarnar áhugaverðar á nýjan hátt, því ættarmótið sem vísað er til má skoða í stærra samhengi - nei ekki mennskunnar allrar heldur örsamfélagsins Íslands: „Ég get ekkert sagt. / Ég er sonur mömmu. / Ég er frændi. Ég er mágur. Ég er vanhæf.” Bókin endar svo á því að elsti Íslendingurinn deyr, aftur: „Elsti Íslendingurinn er látinn. Lifi elsti Íslendingurinn.” ...
Stolnar raddir
Stolnar raddir | 14.12.2010
Stolnar raddir er fyrsta skáldsaga Hugrúnar Kristjánsdóttur og samkvæmt Gegni, samskrá bókasafna, hefur ekkert annað komið út eftir hana. Ég vissi því ekkert á hverju ég átti von þegar ég hóf lesturinn. Eins og nær allar aðrar nýjar bækur sem ég hef lesið fyrir þessi jól hefst sagan á dagsetningu sem er þægileg leið til að ramma inn sögutímann. Söguhetjan, Sóllilja, fylgist með ömmu sinni koma heim og fer í framhaldi af því að rifja upp atburði sem áttu sér stað nokkrum mánuðum áður. ...
Vísnafýsn | 13.12.2010
Að mörgu leyti virkar ljóðabók Þórarins Eldjárns, Vísnafýsn, eins og barnabók fyrir fullorðna. Þetta segi ég ekki ljóðunum til minnkunnar, enda hafa barnaljóð Þórarins notið fádæma vinsælda auk þess sem verk hann fyrir fullorðna njóta mikillar virðingar. Það sem ég á við er að þeir sem hafa alist upp við barnakvæði Þórarins ættu að finna ákveðin samhljóm í vísum Vísnafýsnar, en þar ríkir sami léttleikinn og einkennir barnakvæðin, þrátt fyrir að viðfangsefnin séu nokkuð önnur. Vísnafýsn inniheldur ferskeytlur og aðrar stuttar vísur ortar undir hefðbundnum háttum, í þeim afslappaða tón sem einkennir slíkan skáldskap Þórarins allt frá því að hann sló í gegn með Disneyrímum (1978). ...
Missir
Missir | 13.12.2010
Setningin, „Vatnið suðar í katlinum”, segir ansi mikið um söguna Missi eftir Guðberg Bergsson. Setningin birtist á fyrstu síðu þessarar stuttu skáldsögu sem ber undirtitilinn „Stuttsaga” og fjallar um aldraðan mann sem hefur nýlega misst konu sína. Hann saknar hennar, og þó ekki, því hjónabandið hefur greinilega verið nokkuð stormasamt og veikindi konunnar erfið og langvarandi. Því er söknuður kannski ekki rétta orðið, missinum fylgir ekki endilega - eða einungis - söknuður heldur skilur hann eftir sig tómarúm, gat í lífið sem gamla manninum reynist erfitt að fylla upp í. ...
Þokan
Þokan | 10.12.2010
Ég efast um að ég hafi lesið meiri texta eftir nokkurn mann annan en Þorgrím Þráinsson í barnæsku minni. Ekki bara var ég sammála flestum jafnöldrum mínum um það að Tár, bros og takkaskór væri líklega besta bók í heimi, Þorgrímur ritstýrði nefnilega líka og skrifaði mestallt efni í Íþróttablaðið, uppáhaldsblað okkar bræðranna sem foreldrar okkar voru svo góðir að leyfa okkur að vera áskrifendur að. Þau blöð lúslas maður samviskusamlega frá upphafi til enda, síendurtekið þangað til að þau voru við það að detta í sundur. Maður kunni því næstum því vel við Þorgrím Þráinsson, ekki meira en það þó. Allir hans kostir náðu nefnilega ekki alveg að vega upp á móti hans stóru synd í augum ungra Vesturbæinga. Hann var jú auðvitað bölvaður Valsari. ...


Leitað að verki

Höfundur:
Ritverk:


Skipta um leturstærð


Tungumál