Götumálarinn

Þórarinn Leifsson

Mál og menning, 2012

GötumálarinnFlökkulíf

Í sögunni Götumálaranum segir Þórarinn Leifsson frá ævintýrum sínum á Spáni og í Marokkó þar sem hann bráðungur þvældist um og hafði í sig og á með betli og með því að mála myndir á gangstéttar og torg. Bókin skiptist í stutta, nokkuð hnitmiðaða kafla og í upphafi hvers kafla eru skemmtilegar myndir eftir höfundinn sem gefa tóninn fyrir það sem á eftir fylgir. Sagan er í nokkurs konar dagbókarformi og Þórarinn skrifar því sig hér inn í ýmsar hefðir, ferðabókina, vegabókina, og ‚líf-mitt-á-jaðri-samfélagsins-bókina‘, svona eins og þær sem hafa fylgt í kjölfar Down and Out in Paris and London eftir George Orwell.

Hann hleypir lesandanum inn í heim sem fæstir hafa aðgang að, þótt allir sjái hann. Veröld fólks á götunni er nefnilega svo bundin þessari mótsögn – hún er vel sýnileg öllum, en fáir sjá hana samt eða hafa aðgang að henni. Borgirnar á Spáni sem Þórarinn flakkar um eru miklar túristaborgir, t.d. Sevilla og Cádiz (sem af einhverjum ástæðum er ávallt nefnd með viðhenginu, Kádisborg), en geyma einnig mikla fátækt, sem er svo að sjálfsögðu enn skelfilegri í Marokkó. Fátæktin er þó ekki beinlínis umræðuefnið, þetta er ekki félagsleg eða pólitísk úttekt á vanda götufólks í Andalúsíu, heldur einmitt frekar ferðasaga; sögumaður er nokkurs konar túristi í heimi götunnar– og eins og túristi er hann kallaður eftir landi sínu, Íslendingurinn. Og það er kannski einmitt af því hann er túristi – viljandi heimilislaus, ungur flakkari í ævintýraleit – sem angistin og hörmungin sem getur fylgt þessu lífi er ekki í aðalhlutverki.

Bókin er miklu frekar eins konar skálkasaga (novela picaresca) þar sem sagt er frá ýmiss konar spaugilegum og á stundum hættulegum kringumstæðum sem okkar maður lendir í. Dregnar eru upp skemmtilegar myndir af fólkinu sem verður á vegi hans, ýmiss konar svindli og klækjum sem hann er beittur og tilviljanakenndum ákvörðunum um hvert skal haldið næst. Ávallt er eitthvert fyrirheitið land í augsýn, eins og Kanaríeyjar, sem hverfur svo sjónum þegar sveigt er af leið – oft fyrir einhvern misskilning, fávísi eða óheppni hjá okkar manni.

Annar þráður í bókinni er leit systur hans og móður að flakkaranum unga sem hefur ekkert látið í sér heyra um langa hríð. Þeirra ferðalagi er ekki síður lýst á spaugilegan hátt, því einnig þær taka ýmsar ófyrirséðar sveigjur og beygjur og virðast jafn háðar tilviljunum og heppni eins og sögumaðurinn.

Helsti kostur bókarinnar er frásagnargleðin, en ekki síður sá eiginleiki að sögumaður tekur sig mátulega alvarlega. Í ferða/vegabókum af þessu tagi er nefnilega sögumaður stundum í mikilli leit að sjálfum sér, merkingu í tilverunni eða einhverju slíku, sem getur orðið nokkuð uppskrúfað. Það kemur þó kannski nokkuð á óvart hversu áreynslulaust þetta ævintýri virðist hafa verið í þessari lýsingu, þótt það sé alls ekki laust við hættur og vissulega verður sögumaður hræddur við ýmsar aðstæður sem hann lendir í. Það er þó ekki fyrr en á síðustu síðunum þegar hann lýsir því að hann hafi gert aðra tilraun að þessu líferni seinna á lífsleiðinni og þá hafi þrotið úthald. Eins og vinur hans Sjan-Klot hafði varað hann við, var hann ekki lengur stikkfrí. „Allar hugsanlegar útgáfur af mannlegri eymd lögðust á mig eins og mara, þær drógu mig niður. Lömuðu mig“ (bls. 274). Og heim snýr hann þjakaður af næringarskorti, sem lesandi gleðst nokkuð yfir, því bækur um götuna verða ekki til fyrr en götufólk kemst í húsaskjól.

Gunnþórunn Guðmundsdóttir, janúar 2012


Til baka



Senda Senda Prenta Prenta Senda á Facebook

Við tilheyrum sama myrkrinu eftir Kristínu Ómarsdóttur
Á síðasta ári kom út skáldverk sem fjallar um þekktar persónur, nafngreinir þær og lætur þær gera eitt og annað sem ekki samræmist heimildum um líf þeirra. Sumt af því þætti mögulega vafasamt, allavega ef fólk er ekki alveg laust við fordóma og tepruskap. Bókin sem ég er að tala um er auðvitað smásagnasafn Kristínar Ómarsdóttur, Við tilheyrum sama myrkrinu. Af vináttu: Marilyn Monroe og Greta Garbo, en auk sagnanna inniheldur safnið eitt ljóð og fjölmargar teikningar. Sögurnar lýsa allar samskiptum þessara tveggja íkonísku leikkvenna og kvikmyndastjarna, en í þessum söguheimi eru þær miklar vinkonur og bralla hitt og annað saman. ...
Daloon dagar eftir Bergþóru Snæbjörnsdóttur
Daloon dagar | 09.05.2012
Ljóðabókin Daloon dagar eftir Bergþóru Snæbjörnsdóttur er afrakstur nýtilkominnar námsbrautar í ritlist við Háskóla Íslands, en henni stýrir rithöfundurinn og þýðandinn Rúnar Helgi Vignisson. Áður hefur komið út bókin Með mínum grænu augum eftir Sverri Norland (og mögulega fleiri sem ég hef ekki frétt af) og af þessum tveimur bókum má auðveldlega álykta að þarna eru góðir hlutir að gerast. ...
Klækir
Klækir | 22.02.2012
Sigurjón Pálsson kynnir sig á bókarkápu Klækja sem hönnuð og “óskrifað blað í íslenskri bókmenntasögu”. Það má bæta því við að bók á borð við þessa hefur heldur ekki áður tilheyrt íslenskri bókmenntasögu. Bókin er 350 þéttprentaðar síður og tekur dágóðan tíma að krafla sig í gegnum hana. Undirtitillinn er “Spennusaga” og það er orð að sönnu. ...
Götumálarinn
Götumálarinn | 18.01.2012
Í sögunni Götumálaranum segir Þórarinn Leifsson frá ævintýrum sínum á Spáni og í Marokkó þar sem hann bráðungur þvældist um og hafði í sig og á með betli og með því að mála myndir á gangstéttar og torg. Bókin skiptist í stutta, nokkuð hnitmiðaða kafla og í upphafi hvers kafla eru skemmtilegar myndir eftir höfundinn sem gefa tóninn fyrir það sem á eftir fylgir. Sagan er í nokkurs konar dagbókarformi og Þórarinn skrifar því sig hér inn í ýmsar hefðir, ferðabókina, vegabókina, og ‚líf-mitt-á-jaðri-samfélagsins-bókina‘, svona eins og þær sem hafa fylgt í kjölfar Down and Out in Paris and London eftir George Orwell. ...
Allt kom það nær
Allt kom það nær | 18.01.2012
Ljóðabók Þorsteins frá Hamri sem kom út nú fyrir jólin geymir 37 ljóð og skiptist í tvo hluta, „Vera manns–“ og „Litvörp logans...“ Samkvæmt ritmálaskrá er fyrsta dæmið um orðið ‚litvarp‘ að finna í ferðaþáttum Thors Vilhjálmssonar, Undir gervitungli (1958), sem er viðeigandi því í bók Þorsteins er ákaflega fínt minningarljóð um Thor sem nefnist „... Og stormar blésu“, þar sem í örfáum orðum er dregin upp dramatísk mynd af manni, skáldskap og söknuði allt í senn. ...
Hálendið
Hálendið | 11.01.2012
Það setti að mér ugg þegar ég hóf lestur minn á Hálendi Steinars Braga. Ekki vegna þess hryllings sem höfundurinn sníður svo listilega vel á síðum bókarinnar, heldur einfaldlega vegna þess að ég óttaðist að verkið stæðist ekki væntingar. ...
Söngur guðsfuglsins
Söngur Guðsfuglsins fjallar, eins og undirtitillinn segir, um þrastarunga sem „vissi ekki til hvers fuglar voru“. Þetta er saga um leitina að tilgangi lífsins, ætluð börnum og er fagurlega myndskreytt af Helga Þorgils Friðjónssyni. Sögð er saga þriggja kynslóða þrasta í Hljómskálagarðinum og það er gaman hvernig styttur úr þessum sama garði eru notaðar við myndskreytingarnar en myndirnar eru á hægri síðu og ná allar yfir heila síðu, alla jafna með þykkan ramma utan um sjálft myndefnið sem sýnir fuglana við leik og störf. Ýmsum aðferðum er beitt við myndlýsingarnar, myndir eru málaðar og teiknaðar, klipptar inn og ljósmyndir eru einnig notaðar. ...
Lygarinn
Lygarinn eftir Óttar M. Norðfjörð er þrælspennandi glæpasaga en í henni er að finna fjölda tilvísana í samtíma okkar og hrunið auk þess sem spennandi gátur, skákeinvígi aldarinnar og dágóður skammtur af morðum skreyta síðurnar. Fjölskylduerjur, heimilisofbeldi, framhjáhald (raunverulegt og ímyndað, í raunheimi og netheimi) og dass af lesbískum ástum koma líka við sögu og gott ef ekki mannsmorð og mansal. Það er nóg um að vera í Lygara Óttars og lygararnir reynast fleiri en einn. ...
Ómynd
Ómynd | 03.01.2012
Ómynd er þriðja glæpasaga Eyrúnar Ýrar Tryggvadóttur fyrir fullorðna og fjallar, líkt og hinar fyrri, um blaðakonuna Andreu. Hinar fyrri eru Hvar er systir mín? (2008) og Fimmta barnið (2009) sem báðar voru tilnefndar til Blóðdropans, verðlauna Hins íslenska glæpafélags og eru fínustu glæpasögur. ...
Með heiminn í vasanum
Margrét Örnólfsdóttir ræðst ekki á garðinn þar sem hann er lægstur í skáldsögunni Með heiminn í vasanum því þar fjallar hún um tvo „raunveruleika“ – annars vegar líf, raunir og áskoranir íslensks pilts sem við fyrstu sýn virðist ekkert skorta og hins vegar streð og sorgir kínverskrar stúlku sem þrælar við að setja saman leikföng í leikfangaverksmiðju. Líf Ara og Jinghua fléttast saman í baráttunni fyrir frelsi og betra lífi og bæði þrá þau að vera elskuð og vera með þeim sem þau elska. Inn í þetta fléttast svo rafheimur – netið, tölvuleikir og rafræn samskipti – og tengsl raunheims og rafheims sem í nútímasamfélagi virðist ómögulegt að slíta. ...


Leitað að verki

Höfundur:
Ritverk:


Skipta um leturstærð


Tungumál