Daloon dagar

Bergþóra Snæbjörnsdóttir

Útúr i samstarfi við Útúrdúr, 2011

„Kjötætublómin hafa flutt í annað póstnúmer“

Daloon dagar eftir Bergþóru SnæbjörnsdótturLjóðabókin Daloon dagar eftir Bergþóru Snæbjörnsdóttur er afrakstur nýtilkominnar námsbrautar í ritlist við Háskóla Íslands, en henni stýrir rithöfundurinn og þýðandinn Rúnar Helgi Vignisson. Áður hefur komið út bókin Með mínum grænu augum eftir Sverri Norland (og mögulega fleiri sem ég hef ekki frétt af) og af þessum tveimur bókum má auðveldlega álykta að þarna eru góðir hlutir að gerast.

Bók Bergþóru er tilraunakenndari en bók Sverris, en þar eru alfarið ljóð í því nútímaformi sem gengur illa að skilgreina, laus við hefðbundna hætti og hrynjanda, en að öðru leyti afar fjölbreytt í laginu. Meirihlutinn er í einhverskonar prósastíl, ýmist sem örstuttar fáeinar línur, eða þéttari ‚frásögn‘, öðrum er raðað upp í því sem fyrir flesta er dæmigert nútímaljóð þó útfærslur Bergþóru falli ekkert endilega að slíkum.

Það má greina ákveðinn framúrstefnutón í bókinni, súrrealískt myndmál stingur víða niður kollinum og ljóðin einkennast mörg hver af hraða og ákafa, einskonar ofhlæði og ágangi sem getur komið afar vel út – en ekki alltaf, eins og gengur.

Bókin skiptist í fjóra hluta sem eru nokkuð þematengdir. Þremur síðari hlutunum fylgir mynd eftir Rakel McMahon sem einnig gerir forsíðumyndina og er hér um sérlega vel heppnaða myndræna útfærslu að ræða. Forsíðumyndin er nokkuð súrrealísk enda eru súrrealískustu ljóðin í fyrsta hlutanum, sem hefst á ljóðinu „Fyrsti kafli (ÓKEI)“:

 

Svo þú vaknaðir með kónguló í rúminu og munninn fullan af hnífapörum? já já járnseyðingurinn í maganum er andstyggilegur ég vei ég veit ég veit!
en byrjaðu á því að taka út úr þér gafflana svo ég skilji hvað þú ert að mplrhreyhhnaadswhejah.
Ó-KEi?

 

Þetta fannst mér skemmtilegt og gaf strax góð fyrirheit.
 
Eitt þema er ítrekað, en það er „Póstkort til herra Li“, þau eru alls þrjú, eitt í fyrsta hluta og tvö í þeim síðasta. Fyrsta kortið gefur til kynna andblæ úr öðrum heimi og reyndar má segja það sama um mörg ljóðanna, þau eru ánægjulega framandleg í íslenskri ljóðlist og vekja forvitni og eftirvæntingu hjá lesanda. Á stundum verður æsingurinn dálítið mikill og tilgerðin vomar yfir, en það kemur ekki að neinni alvarlegri sök: ég hef oft sagt og segi enn og aftur að ljóðabækur kalla einfaldlega á annarskonar lestur, og ef ljóðabók inniheldur þó ekki væri nema örfá fín ljóð þá er ferðalagið þess virði. Vissulega er þetta erfiðara þegar í hlut eiga þematengdar ljóðabækur eins og bók Bergþóru, en við fyrsta lestur fannst mér hlutar tvö og þrjú, „Þriðjudagur og smokkfiskar hanga á spýtunni“ og „Það er eitthvað að fara að gerast“ allslakir. En við annan lestur sá ég að ég var að láta stök ljóð trufla mig um of og að þarna er ýmislegt skemmtilegt um að vera.

Í „Það er eitthvað að fara að gerast“ er til dæmis dálítið fyndin romsa af einskonar vinkvennaslúðri sem síðan endar á dásamlega súrrealískri mynd. Fyrst fregnum við af Guðnýju sem fékk ástarbréf frá manni sem „er víst áhugaverður en þarf að laga sig / þurfa þeir þess ekki allir“, svo poppar æskuvinur Freyju „upp á spjallinu á þriðjudegi og bauð henni að koma að ríða hún afþakkaði að sjálfsögðu svo óforskammað boð (og það á þriðjudegi)“. Fleiri álíka sögur fylgja en svo erum við alltíeinu komin út í heim og heyrum um einræðisherra sem stela gulli og þá fara skrýtnir hlutir að gerast því „Sveinbjörg á ekkert gull hún býr ein í búri í stofunni sátt með sand og stöku flugu hún hefur það örugglega best af okkur öllum hahaha...“ Sveinbjörgu er gefin hálfétin Berlínarbolla „en passaðu þig á sultunni sem lekur úr henni miðri við viljum ekki að sultan leki á stofuborðið hún gæti skilið eftir blett“. Hér má náttúrulega bara finna hversdagslega skýringu og álykta að Sveinbjörg sé fugl (eða eitthvað annað gæludýr), en það er eitthvað sláandi skemmtilegt við þetta hversdagslega kvenmannsnafn sem fylgir í kjölfar allra hinna kvenmannsnafnanna, og tilheyrir samt ekki þeirra hversdagslega veruleika skyndikynna og ástarsambanda.

Lokaljóðið er ljóðabálkur sem nefnist „Þau voru hér bæði“ og virðist gerast á einhversskonar stofnun, mögulega fyrir geðsjúka, en síðasta ljóðið lýsir sólblómum sem vaxa ekki villt heldur „eru vafin á bláan bakgrunn“ sem gæti vísað til málverks Van Goghs. Þetta ljóð er sett fram í einskonar dagbókarformi og er dæmi um þau ‚hefðbundnari‘ nútímaljóð sem finna má í bókinni. Dagbókaformið er ekki óalgengt bragð og þjónar því hlutverki að skapa nálægð milli ljóðmælanda og lesanda, opna einskonar glugga inn í hugleiðingar annarar manneskju á annan hátt en ‚venjulegt‘ ljóð gerir. Þetta er svo ítrekað með því að láta einhverskonar gæslukonu í fyrsta ljóðinu afbaka nafn skáldkonunnar: „Bergbora Snípursdóttir“. Slík innsetning höfundar í skáldskap á sér fjölbreytta hefð og hér er þessu nokkuð fimlega fyrir komið og spilar á athyglisverðan hátt saman við ýmis persónulega ágeng ljóð sem finna má hér og þar í bókinni, meðal annars póstkortin til Herra Li.

Pólitíkin er líka til staðar, en svo virðist sem nú verði ungt listafólk að sýna pólitíska meðvitund. Eitt ljóðanna heitir „Heimsóttablús“ og er meðal þeirra ljóða sem rambar ítrekað á mörkum þess að verða tilgerðarlegt en inniheldur jafnframt öflugar og fallegar myndir: „eggjarauðurnar springa á öskugráum himni“ er ein, meðan pólitíkin nýtur sín vel í línunni „hlustaðu og þú heyrir skjalatöskusvartnættið éta sig að kjarna jarðarinnar“, svo tekur súrrealisminn yfir með nokkuð elegant pólitískum snúningi:

 

Náttúrunni verður ekki lengur haldið í öruggri fjarlægð frá áhorfandanum.
     Kjötætublómin hafa flutt í annað póstnúmer og brátt
         munu lemúrar gæða sér á tarantúlum bakvið Habitat sófann þinn
              á meðan tvöþúsund tonna kettir háma í sig Balkanskaga
                    þjóðarbrotin brenna upp í magasýrunum

 

Öllu þessu er beint til Dívu le Monde sem situr „á kaffihúsi í Hyde Park“, „með mjólkina freyðandi á vörunum“.


úlfhildur dagsdóttir, maí 2012


Til baka



Senda Senda Prenta Prenta Senda á Facebook

Við tilheyrum sama myrkrinu eftir Kristínu Ómarsdóttur
Á síðasta ári kom út skáldverk sem fjallar um þekktar persónur, nafngreinir þær og lætur þær gera eitt og annað sem ekki samræmist heimildum um líf þeirra. Sumt af því þætti mögulega vafasamt, allavega ef fólk er ekki alveg laust við fordóma og tepruskap. Bókin sem ég er að tala um er auðvitað smásagnasafn Kristínar Ómarsdóttur, Við tilheyrum sama myrkrinu. Af vináttu: Marilyn Monroe og Greta Garbo, en auk sagnanna inniheldur safnið eitt ljóð og fjölmargar teikningar. Sögurnar lýsa allar samskiptum þessara tveggja íkonísku leikkvenna og kvikmyndastjarna, en í þessum söguheimi eru þær miklar vinkonur og bralla hitt og annað saman. ...
Daloon dagar eftir Bergþóru Snæbjörnsdóttur
Daloon dagar | 09.05.2012
Ljóðabókin Daloon dagar eftir Bergþóru Snæbjörnsdóttur er afrakstur nýtilkominnar námsbrautar í ritlist við Háskóla Íslands, en henni stýrir rithöfundurinn og þýðandinn Rúnar Helgi Vignisson. Áður hefur komið út bókin Með mínum grænu augum eftir Sverri Norland (og mögulega fleiri sem ég hef ekki frétt af) og af þessum tveimur bókum má auðveldlega álykta að þarna eru góðir hlutir að gerast. ...
Klækir
Klækir | 22.02.2012
Sigurjón Pálsson kynnir sig á bókarkápu Klækja sem hönnuð og “óskrifað blað í íslenskri bókmenntasögu”. Það má bæta því við að bók á borð við þessa hefur heldur ekki áður tilheyrt íslenskri bókmenntasögu. Bókin er 350 þéttprentaðar síður og tekur dágóðan tíma að krafla sig í gegnum hana. Undirtitillinn er “Spennusaga” og það er orð að sönnu. ...
Götumálarinn
Götumálarinn | 18.01.2012
Í sögunni Götumálaranum segir Þórarinn Leifsson frá ævintýrum sínum á Spáni og í Marokkó þar sem hann bráðungur þvældist um og hafði í sig og á með betli og með því að mála myndir á gangstéttar og torg. Bókin skiptist í stutta, nokkuð hnitmiðaða kafla og í upphafi hvers kafla eru skemmtilegar myndir eftir höfundinn sem gefa tóninn fyrir það sem á eftir fylgir. Sagan er í nokkurs konar dagbókarformi og Þórarinn skrifar því sig hér inn í ýmsar hefðir, ferðabókina, vegabókina, og ‚líf-mitt-á-jaðri-samfélagsins-bókina‘, svona eins og þær sem hafa fylgt í kjölfar Down and Out in Paris and London eftir George Orwell. ...
Allt kom það nær
Allt kom það nær | 18.01.2012
Ljóðabók Þorsteins frá Hamri sem kom út nú fyrir jólin geymir 37 ljóð og skiptist í tvo hluta, „Vera manns–“ og „Litvörp logans...“ Samkvæmt ritmálaskrá er fyrsta dæmið um orðið ‚litvarp‘ að finna í ferðaþáttum Thors Vilhjálmssonar, Undir gervitungli (1958), sem er viðeigandi því í bók Þorsteins er ákaflega fínt minningarljóð um Thor sem nefnist „... Og stormar blésu“, þar sem í örfáum orðum er dregin upp dramatísk mynd af manni, skáldskap og söknuði allt í senn. ...
Hálendið
Hálendið | 11.01.2012
Það setti að mér ugg þegar ég hóf lestur minn á Hálendi Steinars Braga. Ekki vegna þess hryllings sem höfundurinn sníður svo listilega vel á síðum bókarinnar, heldur einfaldlega vegna þess að ég óttaðist að verkið stæðist ekki væntingar. ...
Söngur guðsfuglsins
Söngur Guðsfuglsins fjallar, eins og undirtitillinn segir, um þrastarunga sem „vissi ekki til hvers fuglar voru“. Þetta er saga um leitina að tilgangi lífsins, ætluð börnum og er fagurlega myndskreytt af Helga Þorgils Friðjónssyni. Sögð er saga þriggja kynslóða þrasta í Hljómskálagarðinum og það er gaman hvernig styttur úr þessum sama garði eru notaðar við myndskreytingarnar en myndirnar eru á hægri síðu og ná allar yfir heila síðu, alla jafna með þykkan ramma utan um sjálft myndefnið sem sýnir fuglana við leik og störf. Ýmsum aðferðum er beitt við myndlýsingarnar, myndir eru málaðar og teiknaðar, klipptar inn og ljósmyndir eru einnig notaðar. ...
Lygarinn
Lygarinn eftir Óttar M. Norðfjörð er þrælspennandi glæpasaga en í henni er að finna fjölda tilvísana í samtíma okkar og hrunið auk þess sem spennandi gátur, skákeinvígi aldarinnar og dágóður skammtur af morðum skreyta síðurnar. Fjölskylduerjur, heimilisofbeldi, framhjáhald (raunverulegt og ímyndað, í raunheimi og netheimi) og dass af lesbískum ástum koma líka við sögu og gott ef ekki mannsmorð og mansal. Það er nóg um að vera í Lygara Óttars og lygararnir reynast fleiri en einn. ...
Ómynd
Ómynd | 03.01.2012
Ómynd er þriðja glæpasaga Eyrúnar Ýrar Tryggvadóttur fyrir fullorðna og fjallar, líkt og hinar fyrri, um blaðakonuna Andreu. Hinar fyrri eru Hvar er systir mín? (2008) og Fimmta barnið (2009) sem báðar voru tilnefndar til Blóðdropans, verðlauna Hins íslenska glæpafélags og eru fínustu glæpasögur. ...
Með heiminn í vasanum
Margrét Örnólfsdóttir ræðst ekki á garðinn þar sem hann er lægstur í skáldsögunni Með heiminn í vasanum því þar fjallar hún um tvo „raunveruleika“ – annars vegar líf, raunir og áskoranir íslensks pilts sem við fyrstu sýn virðist ekkert skorta og hins vegar streð og sorgir kínverskrar stúlku sem þrælar við að setja saman leikföng í leikfangaverksmiðju. Líf Ara og Jinghua fléttast saman í baráttunni fyrir frelsi og betra lífi og bæði þrá þau að vera elskuð og vera með þeim sem þau elska. Inn í þetta fléttast svo rafheimur – netið, tölvuleikir og rafræn samskipti – og tengsl raunheims og rafheims sem í nútímasamfélagi virðist ómögulegt að slíta. ...


Leitað að verki

Höfundur:
Ritverk:


Skipta um leturstærð


Tungumál