HHhH

eftir Laurent Binet. Íslensk þýðing: Sigurður Pálsson

JPV 2014

Höfundur Helfararinnar

HHhHHHhH stendur víst fyrir „Heili Himmlers heitir Heydrich“. Þessi bók greip mann heljartökum undir eins og fór víst líka rakleiðis á metsölulista Eymundssonar eftir að gagnrýnendur lýstu yfir hrifningu sinni í Kiljunni. Það er ekki að spyrja að áhrifamætti þess sjónvarpsþáttar. Þungamiðja bókarinnar er fræg tilraun tékkóslóvakískra andspyrnumanna til að ráða Reinhard Heydrich af dögum í Prag árið 1942, sem hafði í för með sér voðalegar hefndaraðgerðir þýska hernámsliðsins. Meðal annars var þorpið Lidice máð af landakortinu og öllum íbúum þess komið fyrir. Sú grimmilega hefndaraðgerð kom Þjóðverjum raunar illa á alþjóðavettvangi enda var þorpið valið eftir duttlungum ráðamanna þegar í óefni var komið með eftirgrennslan og leit að tilræðismönnunum. Upphaflega hafði höfundurinn ráðgert að bókin yrði nefnd „Anthropoid“ en það var heitið á aðgerðinni sem var eiginlega, eða átti að vera, sjálfsmorðsárás.

Höfundur sjálfur er allmikið áberandi í bókinni og segir frá glímunni við að koma sögunni frá sér, hann er eiginlega í miðri frásögninni. Svipaða aðferð notaði Kurt Vonnegut árið 1972 í upphafi Slaughterhouse 5 (sem í íslenskri þýðingu Sveinbjörns Baldvinssonar, 1982, kallaðist Sláturhús fimm eða Barnakrossferðin) en Vonnegut dró sig fljótlega í hlé og leyfði lesendum að fylgjast með söguhetjunni, Billy Pilgrim, án þess að trana sér mikið meira fram. Sú bók er talin ein af fyrstu póstmódernísku skáldsögunum og þótti að mörgu leyti undarleg en hlaut góðar viðtökur á sínum tíma og er enn mikið lesin. Vonnegut var að gera upp stríðsátök, m.a. loftárásir Bandamanna á Dresden og höfundur HHhH er líka að gera upp atburði úr Heimstyrjöldinni síðari og sannast sagna virkar þessi frásagnaraðferð afskaplega vel og þykir að sjálfsögðu ekkert skrýtin nú á tímum, þökk sé Vonnegut og fleirum. Binet minnist raunar á það á einum stað í bókinni að við lifum á póstmódernískum tímum sem eru nokkuð ólíkir því sem var fyrir sjötíu árum.

Af og til læðast inn í söguna þankar höfundar um að líklega hafi persónurnar ekki talað svona eða hinsegin saman, líklegra að þær hafi sagt eitthvað annað, orðað hlutina öðru vísi ... og er þá stundum brugðið upp nýju sjónarhorni og samtali. Svo rekst Binet á bækur sem fjalla um sömu atburði. Þær bæði gleðja hann og draga aðeins úr honum kjarkinn, sérstaklega ef þær reynast betri en búast mátti við. Hann minnist meðal annars á Sjö menn við sólarupprás eftir Alan Burgess (ísl. þýð. 1962) sem er lýst sem sannri hetjusögu um sjö tékkneska hermenn, sem sendir eru til heimalands síns í síðustu heimssyrjöld í hættulegum erindagerðum. Þessi bók er skráð sem sagnfræðirit í íslenskum bókasöfnum en í henni stangast eitthvað smávegis á við söguna sem Binet er að reyna að segja. Fleiri bækur sem snerta sömu atburði tiltekur höfundur; Föðurland eftir Robert Harris (ísl. þýð. 1993), Les bienveillantes (Hollvættir) eftir Jonathan Littell og fleiri. En hann paufast áfram með sína bók ár eftir ár, það tekur langan tíma að skrifa hana, og útkoman er þessi stórkostlega heimildaskáldsaga sem þrátt fyrir efnið er leiftrandi skemmtileg og útskýrir á fremur einfaldan hátt víðtækt hernaðarbrölt Þjóðverja. En fyrst og fremst er þetta sagan um tilræðið sem Heydrich var gert í Prag, mennina sem stóðu fyrir því og afleiðingar þess arna fyrir land og þjóð.

Það hefði verið hægt að bæta tveimur h-um til viðbótar í titilinn; höfundur Helfararinnar, því að vissulega var Heydrich höfundur ýmissa þeirra aðferða sem notaðar voru til að útrýma Gyðingum. Hann var samviskulaust möppudýr og einn sá versti af mörgum slæmum liðsmönnum þýskra nasista. Bókin er á fallegri íslensku, aðeins á örfáum stöðum má sjá smávægilega yfirlestrarfeila, það er vel sloppið. Verulega áhugaverð og vel skrifuð bók.

Ingvi Þór Kormáksson


Til baka



Senda Senda Prenta Prenta Senda á Facebook

HHhH
HHhH | 11.03.2014
Titill bókarinnar stendur víst fyrir „Heili Himmlers heitir Heydrich“. Þessi bók greip mann heljartökum undir eins og fór víst líka rakleiðis á metsölulista Eymundssonar eftir að gagnrýnendur lýstu yfir hrifningu sinni í Kiljunni. Það er ekki að spyrja að áhrifamætti þess sjónvarpsþáttar. Þungamiðja bókarinnar er fræg tilraun tékkóslóvakískra andspyrnumanna til að ráða Reinhard Heydrich af dögum í Prag árið 1942, sem hafði í för með sér voðalegar hefndaraðgerðir þýska hernámsliðsins. Meðal annars var þorpið Lidice máð af landakortinu og öllum íbúum þess komið fyrir. Sú grimmilega hefndaraðgerð kom Þjóðverjum raunar illa á alþjóðavettvangi enda var þorpið valið eftir duttlungum ráðamanna þegar í óefni var komið með eftirgrennslan og leit að tilræðismönnunum. Upphaflega hafði höfundurinn ráðgert að bókin yrði nefnd „Anthropoid“ en það var heitið á aðgerðinni sem var eiginlega, eða átti að vera, sjálfsmorðsárás. ...
Af hjaranum eftir Heiðrúnu Ólafsdóttur
Af hjaranum | 11.02.2014
Áður en lengra er haldið er vert að taka það fram að undirrituð hefur ekki lesið margar bækur sem fjalla um eða gerast á Grænlandi og er það sannarlega miður. Ég hef lesið um það bil hundrað blaðsíður í Lesið í snjóinn eftir Peter Höeg, sem fjallar um hina hálfgrænlensku Smillu er þekkir snjó betur en flestir og les hann til að leysa glæpamál, en ég hef ekki lesið svo mikið sem eitt ljóð sem tengist Grænlandi með einum eða öðrum hætti þar til nú. Það er því kærkomið og skemmtilegt að fletta nýjustu ljóðabók Heiðrúnar Ólafsdóttur, Af hjaranum, sem kom út núna fyrir jólin og segir frá tveggja mánaða dvöl hennar á Grænlandi. ...
Skessukatlar
Skessukatlar | 20.12.2013
Í sumum ljóðanna í nýjustu bók sinni Skessukötlum er Þorsteinn frá Hamri einu sinni sem oftar á slóðum forfeðranna, nánar tiltekið á slóðum sagna þeirra og kvæða. Hann vitnar til þeirra og finnur þeim stað í sjálfum sér, enda segir ljóðmælandi á einum stað „Ég er gata sem þau gengu“. ...
Elst milli hendinga
Elst milli hendinga | 20.12.2013
„Aldrei hefur fjall / sagt sitt síðasta orð“ segir í ljóðinu „Með fjöll í fasi“ eftir Þóru Jónsdóttur, í nýútkominni ljóðabók hennar. Það sama má segja um skáldkonuna, sem hefur allt frá árinu 1973 sent frá sér ljóðabækur og bætir nú nýrri við, 88 ára gömul. ...
Vargsöld
Vargsöld | 18.12.2013
Á allra síðustu árum hefur íslenskum fantasíum verið að vaxa fiskur um hrygg, en svo virðist sem að í kjölfar vinsælda glæpasögunnar sé að myndast rými fyrir fleiri greinar afþreyingarbókmennta. Þetta má auðvitað einnig þakka miklum vinsældum fantasía erlendis, aðallega frá enskumælandi höfundum, en einnig hafa komið öflugar fantasíur frá Danmörku og Þýskalandi, svo dæmi séu tekin. Fantasíur fyrir unglinga hafa notið heilmikilla vinsælda og hafa fjölmargar slíkar verið þýddar á íslensku. Jafnframt hafa komið fram þýðingar fyrir fullorðna; nú á þessu ári kom út ný þýðing á frægustu vampýrusögu allra tíma, Drakúla eftir hinn írska Bram Stoker, en í kringum aldamótin 1900 kom út stytt og all breytt útgáfa sögunnar á íslensku. ...
Rangstæður í Reykjavík
Hér er komin þriðja bókin eftir Gunnar Helgason um þróttarann Jón Jónsson og vini hans, fótboltann og lífið. Bókin er sjálfstætt framhald af Víti í Vestmannaeyjum (2011) og Aukaspyrnu á Akureyri (2012) sem hafa báðar notið mikilla vinsælda meðal lesenda. Aukaspyrna á Akureyri hlaut nýverið Bókaverðlaun barnanna þar sem lesendur á aldrinum 6-12 ára velja bestu barnabók síðasta árs. ...
Rödd í dvala
Rödd í dvala | 18.12.2013
Hvað verður um sögur sem lífshættulegt er að segja? Breytast þær í bælt öskur, þögn brjálseminnar? Eða geta þær átt sér framhaldslíf, vaknað úr dvala? Undir lok 20. aldar sprakk svokölluð ‚minnissprengja‘... ...
Hinir réttlátu
Hinir réttlátu | 17.12.2013
Nú í nóvember var haldin glæpasagnahátíð í Reykjavík sem nefndist Iceland Noir. Þar komu fram bæði innlendir og erlendir höfundar og spjölluðu saman í pallborðsumræðum og lásu upp á upplestrarkvöldum. ...
Tímakistan
Tímakistan | 16.12.2013
Í þessari nýjustu bók Andra Snæs bíða sögupersónurnar eftir að tíminn líði og hvíla aðgerðalausar á meðan í svo kölluðum tímakistum. Kisturnar gera þeim kleift að spara tíma með mjög bókstaflegum hætti; á meðan þau hvíla í kistunni eldast þau ekki eina mínútu en tíminn umhverfis kistuna gengur sinn vanagang og líður áfram. Kisturnar eru þar að auki markaðsettar af fyrirtækinu Tímax sem ákjósanlegur kostur til að bíða af sér fjármálakreppu. Tímakistan er því saga eða ævintýri sem fjallar um tímann sem fyrirbæri en felur um leið í sér skírskotanir til samtímans og hvaða þýðingu tíminn og það athæfi að geta stoppað tímann (að minnsta kosti að vissu leyti) hefur í nútímasamfélagi. ...
Draumsverð
Draumsverð | 13.12.2013
Draumsverð eftir Kjartan Yngva Björnsson og Snæbjörn Brynjarsson er önnur bókin í þríleiknum Þriggja heima sögu. Bókin er beint framhald af Hrafnsauga sem kom út í fyrra og hlaut íslensku barnabókaverðlaunin 2012. Sagan hefst í Hrafnsauga þar sem er sagt frá Ragnari, 16 ára foreldralausum strák sem býr í þorpinu Vébakka í Janalandi. Dag einn ráðast hræðilegar ófreskjur á Vébakka og Ragnar flýr ásamt tveimur öðrum unglingum, þeim Sirju og Breka. Í ljós kemur að ófreskjurnar voru að leita að Ragnari því hann geymir eitt af sjö innsiglum sem voru notuð fyrir þúsund árum til að loka illar skuggaverur inni fjarri mönnum. ...


Leitað að verki

Höfundur:
Ritverk:


Skipta um leturstærð


Tungumál