Dimmubókin

eftir Aðalstein Ásberg Sigurðsson

Dimma, 2014

„Að breyta myrkri í ljós“

Dimmubókin eftir Aðalstein Ásberg SigurðssonDimmubókin er síðasti hluti þríleiksins um lífið í Mángalíu, Myrkland og samskipti vöðlunga og manna. Fyrri bækurnar tvær eru Brúin yfir Dimmu (2000) og Ljósin í Dimmuborg (2002).

Vöðlungar eru verur sem líkjast mjög mönnum og búa í landinu Mángalíu handan við ána Dimmu. Þó að vöðlungar og menn lifi í aðskildum heimum eru ákveðin tengsl á milli og stundum villast vöðlungar yfir í mannheima, sem þeir kalla Myrkland, og öfugt. Vöðlungum þykja mennirnir grimmir og hættulegir og forðast samneyti við þá í lengstu lög en stundum verður þó ekki hjá því komist að íbúar heimanna tveggja hittist. Dimmubókin gerist löngu á eftir fyrri bókunum tveimur. Hún hefst í mannheimum og segir frá Adda, fjórtán ára gömlum íslenskum strák, sem er á leið til Írlands með pabba sínum. Pabbinn, Grímur, er sagnfræðingur og ætlar á ráðstefnu í Dublin en Addi fær að koma með í von um að ferðin muni gera honum gott þar sem hann hefur verið niðurdreginn undanfarið. Feðgarnir koma sér fyrir á litlu hóteli í miðborginni þar sem allt er fremur gamaldags og umhverfið þrungið sögu. Þeir skoða sig um áður en ráðstefnan hefst og fara meðal annars á handritasýningu þar sem Addi rekur augun í ævafornt handrit Dimmubókarinnar. Addi er að lesa Brúna yfir Dimmu og Ljósin í Dimmuborg og dettur í hug að þetta handrit kunni að tengjast þeim á einhvern hátt. Hann sér ýmislegt fleira sem hann tengir bókunum tveimur og svo virðist sem eitthvað dularfullt sé á seyði í Dublin. Eina nóttina er honum svo óvænt kastað inn í heim ævintýranna þegar lyfta hótelsins breytist í tímavél og flytur hann mörg hundruð ár aftur í tímann, til Írlands sem er gjörólíkt því sem hann hefur kynnst hingað til. Tímavélin skilar Adda í kastala þar gengur hann fram á stelpu á svipuðu reki og hann sjálfur, sem er haldið fanginni í kastalanum. Stelpan segist heita Kría og vera munaðarlaus, hún veit ekki hvaðan hún kemur upprunalega en veit að hún á einhversstaðar fjölskyldu. Hermennirnir sem halda Kríu grípa Adda líka en þegar á að flytja þau úr kastalanum tekst þeim að flýja og þau halda á uppeldisslóðir Kríu að leita vina hennar, sem hún segir að geti hjálpað þeim. Smám saman fer Adda að gruna að hann viti hver Kría sé í raun og ákveður að hjálpa henni að komast heim til sín og finna fjölskyldu sína. En leiðin heim er ekki greið og liggur bæði um Ísland fortíðarinnar og heim vöðlunga áður en Addi og Kría finna það sem þau leita að.

Í Dimmubókinni er sagan sögð frá sjónarhorni manns sem fer til Mángalíu, ólíkt fyrri bókum þar sem fjallað er um vöðlunga sem fara til mannheima. Þessi viðsnúningur á sjónarhorni er áhugaverður og veitir nýja sýn á heiminn sem lýst er í sögunum. Leiðin milli Myrklands og Mángalíu er ekki auðfundin en Kría er með í vörslu sinni galdraskræðu sem gefur hugmynd um hvernig megi komast þangað. Með galdraþulum og mætti hugans komast þau svo frá einum stað á annan og bækurnar Brúin yfir Dimmu og Ljósin í Dimmuborg verða eins konar leiðarvísar um heim vöðlunga. Addi er aðalpersóna sögunnar og er sagan sögð frá sjónarhorni hans, en ásamt Kríu gegnir hann stærstu hlutverki og verða persónur þeirra einna skýrast mótaðar. Áherslan er samt sem áður á umhverfi og atburðarás þó að lesandinn fái að skyggnast inn í upplifanir Adda og hugsanir. Umhverfislýsingar eru nákvæmar og gefa trúverðuga mynd af fortíðinni og þeir sem lesið hafa fyrri bækurnar kannast við staði í Mángalíu og sjá og skynja breytingar, á sama hátt og Addi gerir. Persónur fyrri bókanna koma einnig fyrir hér en eru í hálfgerðu aukahlutverki. Þær hafa elst og þroskast en lesandinn þekkir þær samt aftur. Margt er látið ósagt í sögunni og lesandanum leyft að gera sér hugmyndir um það sjálfur, enda tengslin milli mannheima og vöðlunga full af ráðgátum. Dimmubókin sem Addi sér á handritasýningunni er ein slík ráðgáta og tengir saman þá staði sem þau Kría lenda á í ferðalögum sínum. Bróðir Kormákur, sem er skrifari og uppeldisbróðir Kríu, geymir eintak af Dimmubókinni í klaustrinu á Írlandi fortíðarinnar og sama bók er til sýnis í Þrenningarháskólanum á Írlandi nútímans. Auk þess eru nokkur blöð úr Dimmubók í bókasafni Dimmuborgar, gefið er í skyn að hún sé kannski rituð af vöðlungi eða einhverjum sem hafði mikla þekkingu á Mángalíu.

Tákn og tungumálið gegna mikilvægu hlutverki í sögunni og helst það í hendur við annað umfjöllunarefni bókarinnar sem er þekking og þekkingarleit. Handritasýningin sem Addi fer á í Dublin ber yfirskriftina „að breyta myrkri í ljós“. Samspil ljóss og myrkurs sem hefur verið þema í öllum bókunum hefur mikla merkingu og snýst ekki bara um eiginlegt myrkur eða fjarveru ljóss heldur einnig leit að upplýsingum og leit að hamingju. Þó að Dimmubókin geti vissulega staðið ein og sér er skemmtilegt að lesa allar bækurnar saman til þess að hægt sé að sjá tengingarnar á milli þeirra og samhengið, velta fyrir sér breytingum og hvað hafi orðið um persónurnar úr fyrri sögunum. Þó að Addi og Kría séu frá mismunandi tímum og löndum eiga þau margt sameiginlegt. Þau eru bæði frekar týnd í tilverunni þó að það sé á mismunandi hátt og þau hjálpast að við að finna leiðina heim. Addi þroskast og lærir í ferðinni, og virðist í lokin sem hann hafi fengið endurnýjaðan áhuga á umhverfi sínu og tilverunni allri þannig að lesandinn fyllist von og bjartsýni um framtíð hans.

María Bjarkadóttir, desember 2014


Til baka



Senda Senda Prenta Prenta Senda á Facebook

Gula spjaldið í Gautaborg eftir Gunnar Helgason
Þá er komið að síðustu bókinni um Jón Jónsson þar sem hann tekst á við fótboltann, ástina og lífið. Fyrri bækur Gunnars Helgasonar um Þróttarann Jón hafa notið mikilla vinsælda meðal ungra lesenda og Aukaspyrna á Akureyri sem kom út í fyrra hlaut Bókaverðlaun barnanna, þar sem lesendur sjálfir velja bestu bók ársins. ...
Skálmöld eftir Einar Kárason
Skálmöld | 28.12.2014
Skálmöld er fjórða og jafnframt síðasta bók Einars Kárasonar um atburði og persónur Sturlungaaldar. En þótt Skálmöld sé síðasta bókin í Sturlungakvartett Einars er hún ekki framhald Skálds, þriðju bókarinnar, heldur er um að ræða svokallað „prequel“. Skálmöld er með öðrum orðum fyrsta bókin í kvartettnum, en þar er fjallað um atburði sem eiga sér stað á undan þeim sem fjallað er um í Óvinafagnaði. ...
Dimmubókin eftir Aðalstein Ásberg Sigurðsson
Dimmubókin | 22.12.2014
Dimmubókin er síðasti hluti þríleiksins um lífið í Mángalíu, Myrkland og samskipti vöðlunga og manna. Fyrri bækurnar tvær eru Brúin yfir Dimmu og Ljósin í Dimmuborg. Vöðlungar eru verur sem líkjast mjög mönnum og búa í landinu Mángalíu handan við ána Dimmu. Þó að vöðlungar og menn lifi í aðskildum heimum eru ákveðin tengsl á milli og stundum villast vöðlungar yfir í mannheima, sem þeir kalla Myrkland, og öfugt. Vöðlungum þykja mennirnir grimmir og hættulegir og forðast samneyti við þá í lengstu lög en stundum verður þó ekki hjá því komist að íbúar heimanna tveggja hittist. ...
Djásn eftir Sif Sigmarsdóttur
Djásn | 22.12.2014
Fantasíur eru bókmenntaform sem oft er notað til að koma á framfæri gagnrýni á samfélagið í heild eða að hluta. Þegar vel er að verki staðið geta þær vakið athygli á einhverju sem við erum löngu orðin samdauna og hætt að taka eftir, með því að setja það í nýjar og óvæntar aðstæður og gera það framandi. Ein af undirgreinum fantasíunnar er dystópían, sem lýsir framtíðarsamfélagi þar sem allt er farið úr skorðum og inniheldur gjarnan alvaldan einræðisherra stjórnar fólki með ofbeldi og ógnum. Freyju saga fellur undir þetta bókmenntaform. ...
Kátt skinn (og gloría) eftir Sigurbjörgu Þrastardóttur
Landakort og kortlagningar hafa sett mark sitt á ljóð Sigurbjargar Þrastardóttur, en hún er iðulega á ferð, stundum á óþekkjanlegar slóðir. Fyrsta bók hennar sem vakti verulega athygli var Hnattflug (2000) og á síðasta ári sendi hún frá sér ljóðabókina Bréf frá borg dulbúinna storma sem, eins og titillinn gefur til kynna, er einskonar kveðja frá öðru landi, nánar tiltekið frá höfuðborg Argentínu, Buenos Aires. Í bókinni Brúður vinnur hún út frá orðinu brúðir og leikur sér með fjölmargar tilvísanir þess. Í nýjustu ljóðabók sinni, Kátt skinn (og gloría), er ferðalagið meira inn á við, eða réttara sagt, ferðin fer ekki langt, því hún hverfist að miklu leyti um líkamann. ...
Bréfabók eftir Míkhaíl Shíshkín
Bréfabók | 09.12.2014
Við lifum undarlega tíma. Ég veit að það kemur málinu ekki við. Raunar er það áhugaverðasta við ritdóma einatt það sem kemur málinu ekki beinlínis við. Þannig að: Við lifum undarlega tíma. Á okkar undarlegu tímum eru bókmenntirnar orðnar iðnaður. Já, ég veit að það hljómar eins og svartagallsraus en það gera kenningar í loftlagsfræðum líka. Tökum rússneskar bókmenntir. Á nítjándu öld voru þær fullar af risum. Risarnir skrifuðu tröllaukinn skáldskap með stórum hugmyndalegum dráttum og stórfengnum persónum. Risunum er stundum skipt í tvennt: Annað hvort voru þeir af skóla Dostojevskíj, með melódramatískum einkennum og frásagnarspennu, eða Tolstoj, með fíngerðari hughrifum og meiri texta, texta í merkingunni lýrík. ...
Alzheimer tilbrigðin eftir Hjört Marteinsson
Eins og titillinn gefur til kynna fjallar bók Hjartar um Alzheimer sjúkdóminn sem er bæði óhugnanlegur sjúkdómur og áhugaverður, því hann einkennist hvort tveggja af minni og gleymsku, sem hvort um sig eru óþrjótandi viðfangsefni. Segja má að minni sé grundvallaratriði hugverunnar og órjúfanlegur þáttur í sjálfi hennar. Við það að missa minnið glötum við þeim sögum og frásögnum sem eru undirstaða persónu okkar og um leið missum við tökin á því hver við erum. Hugtakið „tilbrigði“ í titlinum minnir á tónlist en einnig á symbólíska ljóðagerð þar sem brugðið er upp táknrænum senum sem takast á við hugmyndir um skynjun og skynhrif. Þá felur orðið einnig í sér umbreytingu eða viðsnúning sem verður til dæmis á manneskju sem veikist af alzheimer. Það má gera sér í hugarlund að sú breyting eigi ekki aðeins við um persónuna frammi fyrir ástvinum og ættingjum heldur verði hún í hugarheimi og heimsmynd hennar sjálfrar. ...
Maxímús Músíkús kætist í kór eftir Hallfríði Ólafsdóttur og Þórarin Má Baldursson
Um Fuglaþrugl og naflakrafl eftir Þórarin og Sigrúnu Eldjárn, Örleif og hvalinn eftir Julian Tuwim og Bohdan Butenko, og Maxímús Músíkús kætist í kór eftir Hallfríði Ólafsdóttur og Þórarin Má Baldursson. ...
Gæðakonur eftir Steinunni Sigurðardóttur
Gæðakonur | 09.12.2014
Líf Maríu Hólm Magnadóttur er í nokkuð föstum skorðum, hún er jarðfræðingur af lífi og sál með vasa fulla af steinum. Vinnan er málið, ástarsamböndin búin að vera, hún er að eldast, þyngjast, þreytast þegar í lífi hennar birtist dularfull kona, Gemma, sem vill helst umturna því. Svona byrjun, þar sem dularfull persóna kemur skyndilega inn í líf aðalpersónunnar, hefur reynst margri sagnamanneskjunni drjúgt efni og á sér svo margar hliðstæður og fyrirmyndir að úr verður eiginlega írónísk meðferð á efninu. María virðist meðvituð um þetta sjálf og er í upphafi ákaflega pirruð út í þessa konu sem ætlar að trufla rútínuna hennar, skorðurnar góðu sem lífið er í, og gera hana þannig að persónu í sögu. Hún lætur þó tilleiðast og hefst þar með ævintýri Maríu, sem er í aðra röndina kynlífsævintýri í fjölbreyttum munstrum. ...
Draugagangur á Skuggaskeri eftir Sigrúnu Eldjárn
Draugagangur á Skuggaskeri eftir Sigrúnu Eldjárn er framhald bókarinnar Strokubörnin á Skuggaskeri sem kom út í fyrra. Þar kynntist lesandinn hópi barna sem fær leið á ósætti og stríði heima fyrir og ákveður að flýja til Skuggaskers, sem er mannlaus og frekar draugaleg eyja skammt frá Fagradal þar sem börnin eiga heima. Nú hafa foreldrar barnanna loksins samið um frið og freista þess að fá börnin til að snúa heim. Áætlanir þeirra ganga hins vegar ekki eftir því börnin neita að koma með þeim. Þau ætla að vera á Skuggaskeri um sumarið á meðan foreldrarnir vinna að því að byggja samfélagið upp að nýju. Hringur, Lína og tvíburasysturnar Anna og Beta ætla að búa áfram í gráa húsinu á eyjunni ásamt systkinunum Reyni og Björk, og Karra sem bjó á eyjunni áður en hin komu. Kornelía, amma Bjarkar og Reynis, bætist í hópinn en hún ætlar að vera hjá þeim í nokkra daga eða þangað til fullorðna fólkið kemur aftur með vistir. ...


Leitað að verki

Höfundur:
Ritverk:


Skipta um leturstærð


Tungumál