Drauga-Dísa

eftir Gunnar Theodór Eggertsson

Vaka-Helgafell, 2015

Af tímaferðalögum og ógnvænlegum skepnum

Drauga-Dísa eftir Gunnar Theodór EggertssonTilhugsunin um að geta ferðast í tíma hefur heillað marga enda býður tímaflakk upp á endalausa möguleika. Kannski væri hægt að breyta fortíðinni eða sjá framtíðina, eða að upplifa merkilega sögulega atburði og sjá hvernig fólk lifði í raun fyrir mörg hundruð árum. Í Drauga-Dísu eftir Gunnar Theodór Eggertsson verður þessi draumur margra að veruleika þegar hin 14 ára gamla Dísa uppgötvar tímahlið í sumarbústaðarlandi foreldra sinna. Gunnar Theodór hlaut íslensku barnabókaverðlaunin fyrir bók sína Steindýrin árið 2008 en sjálfstætt framhald hennar, Steinskrípin, kom út árið 2012.

Drauga-Dísa segir frá tveimur unglingum hvorum á sínum tíma í Íslandssögunni: Birni sem elst upp á bóndabæ á Suðurlandi í kringum árið 1700 og Dísu sem er á svipuðum aldri en býr með foreldrum sínum í Reykjavík nútímans. Þrátt fyrir að þrjár aldir skilji þau að eiga þau margt sameiginlegt en bæði eru svolítið útundan og jafnaldrar þeirra gera lítið úr þeim og leggja þau í einelti. Í tilfelli Björns er það eldri bróðir hans og fleiri á bænum sem standa fyrir stríðninni en kvalari Dísu er Emílía, sem var einu sinni besta vinkona hennar en er núna forsprakki heillar klíku af villingum sem tekur Dísu fyrir hvenær sem færi gefst. Líf Björns og Dísu tengjast óvænt saman þegar hún ákveður að fara með foreldrum sínum í bústað frekar en að þurfa að mæta Emilíu og klíkunni á skólaballi.

Dalurinn þar sem bústaðurinn stendur er í eyði en þar var áður blómleg byggð. Efst í honum stendur undarlega mannlegt tré sem Dísa hefur alltaf verið svolítið hrædd við. Milli þess sem hún skrifar sögur í dagbækurnar sínar og lætur sig dreyma um hefnd gegn Emilíu fer hún í gönguferðir um dalinn og í einni slíkri göngu ákveður hún að skoða tréð betur. Fyrir slysni uppgötvar hún að tréð er ekki bara venjulegt tré heldur hlið milli tveggja tíma og þegar Dísa fer í gegn flyst hún þrjúhundruð ár aftur í tímann. Skömmu eftir fyrstu ferðina snýr Dísa aftur til fortíðarinnar og rekst þá á bóndasoninn Björn sem dregur þá ályktun að hún hljóti að vera álfur. Þau verða strax miklir vinir en Dísa er algerlega heilluð af fortíðinni og reynir að koma eins oft og hún getur að hitta Björn, milli þess sem hún tekst á við Emilíu og félaga í skólanum. Þegar Emilía gengur endanlega fram af Dísu í skólanum ákveður hún að nú sé nóg komið og hún muni hefna sín í eitt skipti fyrir öll. Á sama tíma eru skrímsli og hættulegar skepnur komin á stjá og Dísa og Björn þurfa að glíma við atburðarás sem þau ráða engu yfir en getur breytt öllu um framtíð þeirra.

Dísa er aðalpersóna sögunnar en sjónarhornið skiptist á milli hennar og Björns og sagan gerist þannig bæði í nútímanum og á 18. öld. Líf Dísu í nútímanum er nokkuð venjulegt, hún fer í skólann þar sem klíkan ræður öllu en reynir að einbeita sér að því að skrifa sögur þegar hún er heima. Daglegu lífi Björns er einnig lýst á sannfærandi og áhugaverðan hátt og lesandinn fær innsýn í hvernig heimilisaðstæður, matarvenjur, vinna og samskipti við aðra gætu hafa verið fyrir ungling á Íslandi fortíðarinnar. Í heimi Björns er ríkjandi trú á galdra og skrímsli og ansi hættulegt að vera á ferli eftir að myrkrið skellur á. Skrímslin á Íslandi fortíðarinnar eru þó ekki bara til í þjóðsögum og hugum fólks heldur eru þau raunveruleg og af þeim stafar mikil ógn en Björn virðist einstaklega laginn við að koma sér í návígi við alls konar stórhættulega og frekar hræðilega óvætti.

Uppbygging sögunnar er óvenjuleg þar sem hefðbundin línuleg frásögn er brotin upp á frumlegan hátt. Annars vegar hafa tímaferðalögin það í för með sér að tímaröð atburða er óhefðbundin en hins vegar er framsetning á því hvernig tímanum líður áhugaverð: stundum er eins og hann fljúgi hjá án þess að beint sé hlaupið yfir neitt en stundum er staldrað við og sagt frá ákveðnum atburðum sem skipta máli. Í sögum af tímaflakki verður oft til flókin keðjuverkun þegar persónur fara fram og aftur í tíma og eiga það til dæmis á hættu að hitta sjálfar sig eða rugla atburðarásina. Í Drauga-Dísu skarast ferðalögin vissulega að einhverju leyti en vandamálið er leyst á mjög hugmyndaríkan hátt og sagan er alveg laus við ruglinslegan samslátt tímaferðalaga.

Umhverfi sögunnar er lifandi bæði í fortíð og nútíð og sögulegir atburðir og þjóðsögur eru skoðuð frá nýju sjónarhorni. Stíllinn er léttur og tekst vel að miðla hugsunarhætti mismunandi tíma í gegnum persónurnar án þess að þær verði of framandi eða uppskrúfaðar. Drauga-Dísa er skemmtileg og frumleg og kemur ítrekað á óvart, erfitt er að leggja bókina frá sér á köflum enda er hér á ferðinni öðruvísi saga af samspili fortíðar og nútíma sem býður upp á nýstárlegar söguskýringar, spennandi söguþráð og smávegis hrylling.

María Bjarkadóttir, desember 2015


Til baka



Senda Senda Prenta Prenta Senda á Facebook

Sögumaður eftir Braga Ólafsson
Sögumaður | 04.02.2016
Á rigningardegi í júní, meðan heimsmeistarakeppnin í fótbolta stendur sem hæst, fer G. á pósthúsið í miðbænum til að póstleggja handrit að skáldsögu. Meðan hann bíður í röð á pósthúsinu sér hann mann sem hann kannast við. Maðurinn reynist vera hinn hálfbrasilíski Aron Cesar, sem G. álítur vera vandræðadreng og jafnvel tengjast undirheimunum. G. ákveður, án þess að hafa skýra ástæðu til, að elta Aron Cesar. Eftirförin í gegnum miðbæ Reykjavíkur verður að þungamiðju frásagnarinnar en hún er einnig krydduð með misskýrum endurlitum og hugleiðingum G. ...
Lóaboratoríum: nýjar rannsóknir
Nýjar rannsóknir er samansett úr fjölbreyttum einnar síðu myndasögum, sem eru allt frá því að vera eins ramma og orðlausar yfir í margra ramma og fjölmálga myndasögur. Þrátt fyrir að engar sagnanna nái lengra en eina blaðsíðu í senn er sterk innbyrðistenging milli þeirra í gegnum umfjöllunarefni og myndrænan stíl. Margir ættu að þekkja til efnistaka og teiknistíls Lóu þar sem myndasögur eftir hana birtast reglulega í dagblöðum og á netinu. Stíll Lóu er oft ‚naívur‘ eða einfaldur og einkennist af feitlaga manneskjum – sem eru oftar en ekki rjóðar í kinnum og freknóttar. Sparlega er farið með skyggingar og aðra tækni til að veita myndunum raunverulegri blæ og þess í stað fær lita- og sköpunargleðin að njóta sín. ...
Útlaginn eftir Jón Gnarr
Útlaginn | 21.01.2016
Útlaginn eftir Jón Gnarr í samvinnu við Hrefnu Lind Heimisdóttur er þriðja verkið sem Jón sendir frá sér í röð sjálfsævisögulegra verka og er því framhald af Indjánanum og Sjóræningjanum sem notið hafa mikilla vinsælda og verið þýddar á þó nokkur tungumál. Hér eru það unglingsárin sem eru undir og bókin er sú lengsta í flokknum, enda liggur sögumanni ýmislegt á hjarta. Fyrri hlutinn fjallar einkum um dvöl hans á Núpi í Dýrafirði, þeim sögufræga heimavistarskóla sem fjölmargir svokallaðir ‚vandræðaunglingar‘ úr bænum voru sendir í og margar sögur gengu um á sínum tíma. Síðari hlutinn segir frá árunum sem fylgja á eftir, þar sem hann reynir fyrir sér í ýmiss konar verkamannavinnu og kannski ekki síður í atvinnuleysi, sem honum finnst nú fara sér best. ...
Í leyfisleysi: ástarsaga eftir Lenu Andersson
Bækur um þráhyggju og ranghugmyndir eru oft erfiðar aflestrar, þ.e.a.s. þegar vel er haldið á penna, mann langar til að henda bókinni út í horn, vill ekki hlusta á þetta, vill allra helst snúa af þeirri augljósu braut hörmunga sem söguþráðurinn er kominn á, í stuttu máli geta þær gert lesandann galinn. ...
Drauga-Dísa eftir Gunnar Theodór Eggertsson
Drauga-Dísa | 18.12.2015
Tilhugsunin um að geta ferðast í tíma hefur heillað marga enda býður tímaflakk upp á endalausa möguleika. Kannski væri hægt að breyta fortíðinni eða sjá framtíðina, eða að upplifa merkilega sögulega atburði og sjá hvernig fólk lifði í raun fyrir mörg hundruð árum. Í Drauga-Dísu eftir Gunnar Theodór Eggertsson verður þessi draumur margra að veruleika þegar hin 14 ára gamla Dísa uppgötvar tímahlið í sumarbústaðarlandi foreldra sinna. Gunnar Theodór hlaut íslensku barnabókaverðlaunin fyrir bók sína Steindýrin árið 2008 en sjálfstætt framhald hennar, Steinskrípin, kom út árið 2012. ...
Dimma eftir Ragnar Jónasson
Dimma | 18.12.2015
Það spunnust nokkrar umræður um Dimmu Ragnars Jónassonar eitt morgunsárið á Borgarbókasafninu. Einni fannst bókin ekki mjög merkileg – hann hefur skrifað betri bækur, sagði hún með þunga –, annarri fannst hún bara sallafín. Mér leiddist aldrei lesturinn, sagði ein, ég lagði hana ekki frá mér, sagði önnur. Sú sem hafi verið skeptískust var sammála þessu. Ég velti því upp hvort það væri endilega málið að ætlast til að allt væri merkilegt? hvort það væri ekki bara allt í lagi að sumar bækur væru ágætar, ánægjuleg afþreying á meðan lestrinum stæði, og það gátu allar verið sammála um. Hún kemur líka inn á allskonar hluti sem eru til umræðu í samfélaginu, það var líka sameiginleg niðurstaða. Og svo má líka alveg enda svona, bætti sú við, sem í upphafi hafði verið minnst hrifin. ...
Ég elska máva eftir Þorgrím Þráinsson
Ég elska máva | 18.12.2015
Ég elska máva er líkt og Ertu guð afi á andlegu nótunum og er hér blandað saman daglegu lífi tveggja barna og djúpri lífsspeki, sem er á köflum afskaplega falleg og full innsæis. ...
Nautið eftir Stefán Mána
Nautið | 18.12.2015
Líkt og fyrri verk Stefáns Mána hentar Nautið vel til myndrænnar útfærslu en mikið er lagt upp úr nákvæmum lýsingum og sviðsetningum eins og kemur vel fram í tveimur fyrstu köflum bókarinnar. Í fyrsta kaflanum, sem rammar verkið inn, segir frá tveimur erlendum stúlkum á ferð um Ísland. Bíllinn bilar og símasamband næst ekki og því ganga þær af stað í von um hjálp. Það er hábjartur dagur og glampandi sól sem undirstrikar enn frekar þá ógeðfelldu sýn sem blasir við þeim þegar þær banka upp á að Uxnavöllum. ...
Humátt eftir Guðrúnu Hannesdóttur
Humátt | 17.12.2015
Þjóðsagan gengur ljósum logum um ljóðabók Guðrúnar Hannesdóttur, humátt. Fyrri ljóðabækur hennar hafa heimsótt sagnir og ævintýri, eins og í Slitur úr orðabók fugla frá síðasta ári, en þar voru sagðar sögur af fuglum, eða réttara sagt endursagðar, því Guðrún hefur sérstakt lag á því að taka þjóðsögur, ævintýri og sagnir og smíða úr þeim nýja gripi. ...
Þýska húsið eftir Arnald Indriðason
Þýska húsið | 16.12.2015
Tímabil hernámsins og seinni heimstyrjaldar hefur verið áberandi í sögum Arnaldar Indriðasonar frá upphafi og er honum greinilega hugleikið. Þetta ætti í sjálfu sér kannski ekki að koma mikið á óvart þegar við skoðum það út frá glæpasagnaforminu. Glæpasagan hefur lengi tengst stríðsbókmenntum að mörgu leyti. Stríðsástand býður upp á margar þær forsendur sem liggja glæpasögunni til grundvallar: ofbeldi, manndráp, morð, feluleiki og njósnir – sem allt myndar ógn við lög og hugmyndafræði samfélagsins og þarf því að afhjúpa og vinna á móti til þess að endurheimta það siðferði sem samfélagið byggist á. ...


Leitað að verki

Höfundur:
Ritverk:


Skipta um leturstærð


Tungumál