Vinur minn Jón Thoroddsen er sonur málarans og rithöfundarins Drífu Viðar og Skúla Thoroddsens sem var vinsæll læknir á þeirri tíð þegar sjúklingar höfðu nær ótakmarkaðan aðgang að læknum. Stundum þegar Jón svaraði í símann sem barn og pabbi hans var ekki heima fóru sjúklingarnir að rekja raunir sínar fyrir barninu sem svaraði greiðlega og gaf jafnvel góð ráð og leiðbeiningar. Þegar Jón var sjö ára var hann spurður hvað hann ætlaði að gera þegar hann yrði stór. Sagan segir að barnið hafi ekki hugsað sig um heldur sagt með rödd sem bar keim af reynslu og jafnvel vissri lífsþreytu: Ætli maður verði ekki bara læknir. Maður kann hvort sem er ekkert annað...

Hann starfar nú sem myndlistarkennari. Sjálfur hefði ég ekki sagst ætla að verða rithöfundur á þessum árum, frekar en neitt annað, enda áttu þeir sem hringdu í föður minn fátt vantalað við mig. Samt fór ekki hjá því að ég fengi innsýn í starf rithöfundar. Ég tengi það kaffilyktinni sem barst úr herberginu hans pabba þegar hann var að skrifa og taktföstu og dugnaðarlegu ritvélarhljóðinu þegar mamma pikkaði niður eftir honum skáldskapinn. Ég ætlaði aldrei að feta í fótspor föður míns. Maður kann bara ekkert annað.

En ég kann þetta ekki heldur.

Vinnubrögð mín við skriftir eru fálmkennd. Mér veitist erfitt að skipuleggja efnið, ég fikra mig áfram með söguna án þess að vita hvað bíður mín, ana út í ófærur og þarf að snúa við, rekst á veggi, ráfa um einhver skuggasund sem ekkert leiða, teymdur af grun um lykt eða minningu um skrjáf. Ég er sæll. Ég hef skynjað hvernig sagan hefur sín lögmál sem ég er að kynnast, sinn tíma sem ég ætti að tileinka mér, sitt líf sem verður að fá að hafa sína hreyfingu. Ég hef fundið hvernig persónur í sögu verða til og þróast samkvæmt innri rökum þessarar tilteknu skáldsögu þótt þær séu ef til vill ekki réttar samkvæmt félagslegum lögmálum – ekki dæmigerðar og jafnvel fráleitar.

Ég leita skekkjunnar í hverjum einstaklingi vegna þess að ég held að í skekkjunni búi mennska. Ég vil vissulega leggja mitt af mörkum gegn strangri skömmtun tískulögreglunnar á persónueinkennum samkvæmt haftastefnu sálarlífsins í neyslunauðungarsamfélagi síðkapítalismans en í rauninni held ég samt að ég sé knúinn áfram af djúprættri sérvisku. Mig langar að finna hið stórbrotna í því lítilsiglda, það skringilega í því hversdagslega, dýrðina í því dauflega. En mig langar líka að segja satt: ná einhverju „eins og það er“. Þessar hneigðir ganga ekki alltaf upp saman og fyrir kemur við skriftir að mér verður hugsað til viðlagsins hjá Megasi: Fata morgana á flæðiskerinu/ ég finn hvergi húfu sem hæfir derinu...

Við skriftir líður mér stundum eins og svikamiðli. Næstum því daglega vitja mín persónur sem ég veit ekkert hvaðan koma. Kannski er þetta hugljómun, ég veit það ekki. Langflestar deyja á meðan þær eru enn í hausnum á mér, þær leysast upp, ég missi af þeim og horfi á eftir þeim hverfa aftur ofan í sitt svarthol. Fyrir kemur að ég næ að bregðast nógu skjótt við til að ná að lýsa einhverju sem þó er aðeins ávæningur af þeim. Þessu fólki fylgja setningar sem sigla inn í hausinn á mér eftir háttbundinni hrynjandi. Í hausnum á mér ríkir rödd sem er ekki mín heldur rödd milligöngumanns handanheimanna og bókstafanna sem streyma fram úr puttum mínum. Ég er hér með fornfálegan ljósabúnað og mölétnar slæður. Svo koma orðin og raða sér upp í raddir svo úr verður tónlist...

Þetta hljómar svolítið draugalega. Kannski út af þessu:

Sem barn var ég flest sumur á Akureyri, einhvern part. Mér er ljóst að mér hættir til að gera of mikið úr áhrifum þessara heimsókna á viðburðasnautt líf mitt og ég geri mér fulla grein fyrir því að ég gæti sagt aðrar sögur úr uppvexti mínum og mótunarárum sem kynnu að varpa allt öðru ljósi á mig... en á Akureyri bjó ég sem sagt við Ráðhústorgið hjá afa mínum og ömmu, borðaði mjúkar og volgar kleinur sem amma steikti jafnóðum ofan í mig - og las. Þarna var fátt um börn á mínu reki og tilraunir til að láta mig aðlagast akureyrskri æsku gengu hörmulega. Ég undi mér æ betur í skrýtna dívaninum í bókaherberginu þar sem var lykt af gömlum bókum og munntóbakinu hans afa. Þarna hafði ég aðgang að öllum hugsanlegum íslenskum bókmenntum öðrum en nútímaskáldsögum. Þetta voru allt aflagðar bókmenntir. Þarna voru þjóðleg fræði af ýmsu tagi, héraðsblöndur og sögur og sagnir, Þjóðsögur Ólafs Davíðssonar og Jóns Árnasonar og fornaldarsögur Norðurlanda, gömul eintök af Speglinum sem mér fannst fyndið blað, Ófeigur, málgagn Jónasar frá Hriflu og Sögur Ísafoldar sem var safn þýddra afþreyingarsagna frá því fyrir og um aldamótin 1900;  inni í skáp voru staflar af Hjemmet og Familie Journal og gulnuðum framhaldssögum úr Morgunblaðinu sem amma mín hafði klippt út og fjölluðu oft um vansælar kynbombur, sumar þeirra las ég og skoðaði auglýsingar um dansleiki með Tíglum, Ásum, Gosum og öðrum spilamönnum og fylgdist með nokkuð hátíðlegri teiknimyndaseríu um tinnalegan ævintýramann sem hét Markús. Innan um og saman við voru bækur um draumspaka, skyggna, ófreska og framliðna Íslendinga. Þetta voru allt dauðar bækur sem lifnuðu fyrir augum mínum – í vissum skilningi átti þessi lestur minn skylt við reimleika. Alla daga var ég í einhverjum heimi. Þegar ég fór út undir bert loft ráfaði ég um utan við mig í þess háttar vímu sem allir þekkja sem voru bókhneigð börn.

Ég veit varla hvers vegna ég er að rekja þetta allt saman, nema hvað þetta var allt bókmenntaleg reynsla af einhverju sem ekki var alls skrifað fyrir dreng eins og mig, ekki mér ætlað og höfðaði varla einu sinni til mín. Ég var Bítlabarn úr Reykjavík, las Óla og Magga, Jennu og Hreiðar og Kim – en á sumrin beið mín ævinlega þessi hrjóstrugi og berangurslegi litteratúr á Akureyri þar sem allt var skrifað af þungbúinni einlægni, engar líkingar sáust, ekkert myndmál nema stirðnuð orðtök sveitamálsins, engin margræðni, enginn „leikur með tungumálið“, varla svo mikið sem greinaskil – gott ef ekki gotneskt letur á einhverjum bókum - en samt rammar furður sem lifnuðu fyrir augum manns, þrungið andrúmsloft sem umlukti mann, heimur handan þessa heims. Ég lærði þarna að lesa.

Ég tileinkaði mér þarna að tengjast mannlífi í gegnum texta - fjarlægu mannlífi, ankannalegu mannlífi, forneskju.

Ég skrifa texta sem er gerólíkur þessum Akureyrarbókmenntum bernskunnar, innblásinn af öðrum textum, öðrum hljóðum, annarri músík og öðrum litteratúr. En þegar ég sest hér niður til að hugsa um sjálfan mig á þennan hátt þá finnst mér samt eins og ég skrifi til að upplifa á ný kennd sem hefur fylgt mér frá þessum stundum opins huga, ungrar einsemdar og ómælds kleinuáts.

Guðmundur Andri Thorsson, 2007