Brot úr bókum

Fórnarleikar

Fórnarleikar eftir Álfrúnu GunnlaugsdótturHér á vefnum er hægt að kynna sér nýjar og eldri bækur með því að lesa valin brot úr þeim. Það er gert með því að velja höfund í höfundalista og smella síðan á tengilinn Textabrot efst á forsíðu höfundarins. Bækurnar geta verið hvort sem er frumsamdar á íslensku eða þýðingar þeirra höfunda, sem eiga síður á vefnum, á skáldskap erlendra kollega sinna.

Í skáldsögunni The Sirens of Titan eftir Kurt Vonnegut segir frá loddara sem sannfærir samborgara sína um að hann sjái tíu milljónir ára fram í tímann. Hann segir að þar standi mannfólkið frammi fyrir plássleysi. Að mannkynssagan, skráð og heimt, taki svo mikið pláss í söfnum Jarðarinnar að til þess að koma samtímanum fyrir þurfi að grisja: því hafi mannfólkið sem uppi er árið tíu milljón eða svo ákveðið að þurrka út fyrstu milljón ár sögu sinnar. Takk fyrir pent.

Þetta eru strokur með stórum pensli. Rödd skynseminnar kemur frá raunverulegum tímaferðalangi í sögu Vonneguts, sem bendir á að líkurnar á því að menn byggi jörðina eftir milljón ár, hvað þá tíu milljón ár, séu hverfandi. En tilhugsunin um skipulega eyðingu sögunnar kann að lýsa innstu þrám hvers arkívista, þar sem hún gefur sér að hægt verði að finna hinar réttu skrásettu heimildir til þess þó að kasta þeim á bálið. Nú heyrist endrum og eins að sá pappír sem við nýtum til að skrá sögur okkar sé í sögulegu tilliti lítt endingarbetri en stjörnuljós. Stafrænir miðlar eru varla skárri en misslæmir, þar gufa bætin upp af slæmum svæðum úreltra banda, filma og diska. Vélarnar muna ekki bara betur en við, þær gleyma betur sömuleiðis.

Minni og gleymska hafa verið áberandi í verkum Álfrúnar Gunnlaugsdóttur og eru það enn í nýrri skáldsögu hennar, Fórnarleikum. Kaflar bókarinnar bera nöfn þeirra sem fylgjast með og segja óbeint frá hverju sinni, það eru þau Magni, Guðgeir, Regína og Arndís. Við grípum niður í einum af köflum þeirrar síðastnefndu.

Arndís

varð sem þrumu lostin þegar hún sá Ríkarð. Hann var allt öðruvísi útlits en hún hafði gert sér í hugarlund, hávaxinn maður og bjartur yfirlitum, afar fríður og hlaut að vekja eftirtekt hvar sem hann kom. Að því leyti virtist hann ótækur í hvers kyns njósna- og leynistarfsemi. Þegar Arndísi varð ljóst að hún góndi eins og naut á nývirki fyrirvarð hún sig og leit niður. Þegar Ríkarður hafði faðmað Regínu að sér sneri hann sér brosandi að Arndísi, gekk til hennar með útrétta hönd en tók síðan um báðar hendur hennar og þrýsti. Sterkar hendur og þurrar. Hann sagði eitthvað sem hún skildi ekki og varð undirfurðuleg á svip. Ljótan að kunna ekki erlend tungumál, aðeins hrafl í dönsku sem hvergi dugði nema í Danmörku. Regína var komin til þeirra og hallaði höfðinu að öxlinni á Ríkarði.

- Maðurinn minn segist vera glaður yfir að fá loks tækifæri

til að kynnast þér og býður þig hjartanlega velkomna á heimili okkar.

- Það gleður mig einnig að kynnast honum, sagði Arndís, og fannst allt þetta fullhátíðlegt, en sinn var siður í landi hverju.

Þau skáluðu í freyðivíni áður en þau settust til borðs og drukku rauðvín með ljúffengum mat. Arndís gat ekki annað en hrósað dóttur sinni í hástert og bætti við að hún hefði bersýnilega lært sitt af hverju varðandi matargerð og kvaðst vona að það sama ætti við um annan lærdóm.

Arndís hniprar sig í stólnum uppi á hótelherberginu og andvarpar. Bros Regínu hafði þurrkast út.

- Þú hefur aldrei haft trú á mér.

Það er ekki rétt, sagði Arndís og þar með var málið útrætt af hennar hálfu, lítið upp úr því að hafa að reyna að sýna fram á með rökum að hún hefði haft trú á Regínu alveg frá upphafi, trú á hæfileikum hennar og sjálfstæði sem stundum var fullmikið, að henni fannst. Hún hafði með ráðum og dáð stutt hana til náms. En auðsætt var að Regína kunni ekki gott að meta og hafði ómótstæðilega þörf fyrir að setja út á eða rífa niður það sem móðir hennar hafði fram að færa. Áreiðanlega bjó að bald fjarstæðukennd hug- mynd Regínu, fluga sem hún hafði fengið í höfuðið sem barn, að móðir hennar ætti að einhverju leyti sök á dauða eiginmanns síns.

Þegar Arndís vaknaði morguninn eftir komst aðeins ein hugsun að hjá henni: fara í sturtu og láta sér líða vel. En þegar til kom reyndist vatnið aðeins ylvolgt og rann ekki nema í örskamma stund, svo snöggkólnaði það og hún fékk gæsahúð. Verst að ekki var hægt að næla sér í morgunverð á hótelinu. Hún hefði kosið að búa á pensjónati og geta borðað þar allar máltíðir, en Regína tók það ekki í mál og hélt því fram að hún væri meira út af fyrir sig á hóteli. Auk þess var það skammt frá húsinu þar sem Regína og Ríkarður bjuggu. Þau voru önnum kafin fram eftir degi. Ríkarður orðinn á eftir með myndaseríu og Regína þurfti að mæta á fyrirlestra í háskólanum og undirbúa sig fyrir þá. Arndís reyndi að bægja frá þeirri hugsun að hún væri baggi á þeim, auðvitað var hún það ekki, enda á eigin vegum, en hún truflaði, það var auðfundið, og meira en Ijóst að hún hefði átt að sitja heima og fara hvergi. Of seint að sýta það en á reið að gera gott úr öllu og láta sem minnst fyrir sér fara.

Hún sá fram á að hún myndi lenda í erfiðleikum vegna tungumálavankunnáttu en ákvað að mikla það ekki fyrir sér, það var hægt að komast býsna langt með handapati og bendingum. Og vertinn á mjóu og ílöngu kaffihúsi, þar sem aðeins var barborð, skildi um leið við hvað hún átti þegar hún bað um kaffi á dönsku og hreyfði höndina eins og hún væri að hella úr könnu. Henni til furðu kom hann með hátt glas í annarri hendi sem í var sletta af kaffi, í hinni var hann með litla könnu af flóaðri mjólk sem hann hellti saman við kaffið og fyllti glasið. Ekki gekk betur með samlokuna sem hún bað um og bjóst við að yrði ferköntuð í laginu. Vertinn setti fyrir hana langt brauð og mjótt með bragðgóðum osti en skinkan reyndist vera of söltuð. Þegar Arndís stóð fyrir utan kaffihúsið og horfði til beggja hliða vissi hún ekki úr hvorri áttinni hún hafði komið og þá ekki í hvaða átt hún ætti að halda. Að vísu var hún með uppdrátt í veskinu sínu sem Regína hafði látið hana fá og Arndís ekki kunnað við að mótmæla og upplýsa Regínu um að hún gæti ekki fært sér uppdrætti í nyt, það endaði alltaf með því að hún lenti í ógöngum vegna einhvers rótgróins misskilnings á eðli uppdrátta. Í reynd hafði hún ekkert að styðjast við nema skilningarvitin.


Til baka



Senda Senda Prenta Prenta Senda á Facebook



Skipta um leturstærð


Tungumál